Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Osprey games. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Osprey games. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 11 stycznia 2018

Gaz do dechy i wypuszczam czad! Rozmowa z Michałem Teslukiem o grze "Gaslands".


    Skoro dziś mamy czwartek, to znaczy że czas zajrzeć na pogranicza bitewniaków. Dziś poznacie system, jakiego w Polsce jeszcze (prawie, oprócz "Grokamorka") nie było. 

   Zacznijmy od tego, że zasadnicza treść bitewniaków jest praktycznie zawsze ta sama. Dwie strony spotykają się na jednym obszarze i dążą do wzajemnej anihilacji. W jaki więc sposób można urozmaicić tą zabawę, oprócz majsterkowania przy zasadach regulujących  przesuwanie i walkę figurek? Oczywiście poprzez stworzenie nowych dekoracji i aktorów w tym teatrze, stale grającym jedną i tą samą sztukę. Na przykład: druga wojna światowa była obrabiana przez tyle gier i systemów, że można zaproponować publiczności drugą wojnę światową z krasnoludami i orkami. Albo z Cthulhu. Albo z zombi i striptizerkami. Albo jeszcze w innym wydaniu, mutacji czy mixie. Tak samo dzieje się z każdym innym okresem historycznym lub konwencją dotyczącą jakiegoś rodzaju fikcji. 

   Inna możliwość, to umieszczenie w roli głównej innych postaci niż zazwyczaj. W tradycyjnej narracji bohaterem był człowiek lub ktoś do niego zasadniczo podobny. Na przykład Achilles albo Frodo. Jednak w miarę postępu technicznego protagonistą opowieści coraz częściej stawała się samobieżna maszyna: Me Bf 109, T - 34 czy Fiat 125 p. Oczywiście - prowadzona przez kierowcę. Ale zespół człowiek + konkretny pojazd tworzył w nich synergię wykraczającą poza kombinację tego samego pilota z innym sprzętem.



Nadmierna prędkość i brak wyobraźni najczęstszą przyczyną wypadków! 


   Ten trend został uwypuklony właśnie w bitewniakach. A najbardziej w przełomowym "X-wingu" (ale dużo wcześniej choćby w "Battletech'u"). Tam walczą raczej nie kosmiczni piloci, a same myśliwce. Każdy z nich ma konkretne parametry (zasięg, uzbrojenie, opancerzenie) - i to właśnie nimi rywalizuje z przeciwnikami; innymi pojazdami. Siedzące za sterami istoty rozumne to tylko dodatek do możliwości i ograniczeń danej maszyny. Oczywiście tego typu podejście to standard w konstruowaniu bitewniaków. Nawet jeśli figurka wygląda jak człowiek, i tak się nazywa, to jest najczęściej w istocie pojazdem: o indywidualnej szybkości, odporności pancerza. No i pilotowanym zdalnie. 

   Ale o braku realizmu psychologicznego w bitewniakach - kiedy indziej. Dziś chcę przedstawić wam tytuł, w którym pojazdy odgrywają pierwszoplanową rolę. Jest nim "Gaslands", autorstwa Mike'a Hutchinsona. Jest to kolejny z prostych systemów bitewnych wydanych przez Osprey Games. Zazwyczaj te gry cechują się prostymi do opanowania zasadami, zawierającymi jeden czy dwa smaczki dodające rozgrywce pikanterii. Do tego szkicowo nakreślone tło wydarzeń (jeśli w ogóle!), niewielka objętość, niska cena. I przeważnie - brak własnej linii figurek. Na przykład w opisywanym już "Dragon Rampant" można spokojnie, legalnie i koszernie grać Sigmarinami.



czwartek, 7 września 2017

Wakacje nad ciepłym morzem... Zbliżamy się do "Ghost Archipelago" (FKB 37).



      Wspominany przez mnie kilkukrotnie gra figurkowa "Frostgrave" osiągnęła sukces, o jakim trudno mówić w przypadku jakiegokolwiek innego bitewniaka. Od premiery w 2015 roku sprzedano ponad 20.000 egzemplarzy głównego podręcznika, wydano też jego wersję w językach innych niż angielski (i oczywiście innych niż polski...). Ukazało się kilka większych i mniejszych dodatków, dziesiątki figurek i elementów makiet. A nawet gazetka internetowa poświęcona wyłącznie tej grze! 

   Skąd tak wielkie powodzenie? Tych przyczyn jest kilka: bardzo niski próg wejścia (zarówno pod względem pieniężnym jak i intelektualnym; łatwo i szybko można nauczyć się zasad), nienachalny model marketingowy (nie ma przymusu kupowania i grania firmowymi figurkami), czy wreszcie dynamiczna i wciągająca rozgrywka z możliwością rozgrywania bardzo angażującej kampanii. Mógł pomóc też bardzo ogólnie naszkicowany świat; nie trzeba było poznawać kilkunastu frakcji i ich zdolności. Tak czy inaczej: w dwa lata system uzyskał popularność, jakiej wiele gier może nie dorobić się przez całe życie.


Panowie! Jesteśmy pierwszymi od tysiąca lat ludźmi, którzy weszli do Radomia!


   A i autor miał co robić: wszak trzeba podkarmiać kurę znoszącą złote jajka - i regularnie wydawać dodatki, skoro jest zainteresowanie. Niestety - zdaje się, że nastąpiło u niego wypalenie, albo po prostu znudzenie tematem. Cóż bowiem nowego, fajnego i oryginalnego można wymyślić w temacie gry figurkowej o magach szukających skarbów w ruinach zamrożonego, czarodziejskiego miasta? A przecież nie można zaprzestać wydawania gier, gdy tak dobrze schodzą.




czwartek, 13 kwietnia 2017

W krainie wybujałego smoka. Recenzja "Dragon Rampant".

       
       Tyle się dzieje w figurkowym świecie, że aż trudno mi wybrać temat do czwartkowego wpisu. Co tydzień dowiaduję się o co najmniej dwóch tytułach wartych uwagi, a przecież te stare też się rozwijają.  A do tego jakże barwny folklor i amatorska socjologia związana z tym hobby. W efekcie niektóre tematy spadają na dół listy.

        Dziś (nie bez związku z rozmową z Bartkiem) postanowiłem wrócić do tematu gry, którą kupiłem już jakiś czas temu. Zazwyczaj wejście w każdy bitewniak jest poprzedzone długą deliberacją. A ile to kosztuje? Czy będę miał z kim grać? Jakie figurki trzeba pomalować? Ile trzeba poświęcić na ogranie się i naukę zasad? Nie jest to wcale taka prosta sprawa. W tym jednak wypadku nie miałem żadnych wątpliwości. Poznajcie system o najniższych (szeroko rozumianych) kosztach wejścia: "Dragon Rampant".

Może nie do końca w temacie, ale jest smok, i jest rampant. Wiecie, że na fali popularności "Zmierzchu" powstała niszowa gałąź literatury erotycznej, opisująca kontakty z różnymi istotami fantastycznymi? Na przykład z gryfonami? No dobra. Następne zdjęcia będą bardziej na temat.


     Nie pierwszy raz opis tego tytułu pojawi się w polskiej blogosferze. "Dragon Rampant" został już zrecenzowany na łamach "Wojny w miniaturze" (o tutaj). Wracam do tego tematu, bo warto, by o tej grze było jak najgłośniej. Różni się on bowiem tym od innych bitewniaków, że już po pierwszym przeczytaniu podręcznika, jeśli tylko masz w domu jakiekolwiek figurki (a nawet nie figurki - wystarczą ludziki lego, ludki z jajka - niespodzianki i zabawkowe dinozaury) - możesz zacząć granie. I nie będzie to wcale bieda - bitewniak czy granie śmietnikiem, ale realizacja idei przekazywanej przez podręcznik.


czwartek, 16 lutego 2017

Kapitanie! Archipelag Duchów na horyzoncie! Gdybanie o "Ghost Archipelago".

      Pewnie wielu z was pamięta, kim chcieli być jako dzieci. Ale gdy już, jako dorośli, poznaliście swoje możliwości, potrzeby oraz realia pracy... Czy nie naszła was kiedyś myśl, że fajnie byłoby zarabiać na życie i samochód w inny sposób?
       Bo ja mam taki pomysł. Słyszeliście może o białym wywiadzie? To chyba jedna z ciekawszych profesji. Polega ona na analizowaniu oficjalnie dostępnych informacji nt danego państwa (telewizji, gazet, internetu) i na ich podstawie budowaniu całościowego i - w miarę możliwości - trafnego obrazu sytuacji. A wszystko to dla dobra ojczyzny i z możliwością przejścia na emeryturę po 15 latach pracy.

       Niestety - za wysokie to progi dla mnie, ale przecież zawsze mogę realizować te pasje poza oficjalną robotą. Na przykład zgadując, jak ostatecznie będzie wyglądać gra, której jeszcze nie można kupić. Próbowałem tego podejścia wobec "Runewars", dziś przymierzę się do tytułu startującego w zupełnie innej kategorii. Powróżymy sobie z internetowych fusów (czyli skrótowych reklam i zapowiedzi) o grze, która ma się ukazać pod koniec września. Ale już jest oczekiwana przez setki fanów (głównie za granicą...) - o "Ghost Archipelago".


Opuszczamy Felstad! Kurs na pełne morze!


Oto okładka podręcznika, w sprzedaży od 21 września 2017. Szukajcie w polskich sklepach od listopada.
    
      Tradycyjnie zacznijmy od małego wprowadzenia. Co to ma być za gra? O co w niej chodzi? Być może na początek warto powiedzieć parę słów o genezie, bo pochodzenie "Ghost Archipelago" wydaje się mieć istotny wpływ na ostateczny kształt systemu.
Nad tytułem widać logo "Frostgrave'a". I nie ma w tym nic dziwnego, za wydanie "Ghost Archipelago" odpowiada dokładnie ta sama ekipa, która robiła grę o mieście magów, uwalniającym się spod tysiącletniej zmarzliny. Od autora zasad począwszy, przez wydawcę i ilustratora - do producenta figurek (są to bowiem w tym wypadku dwie oddzielne firmy). W dodatku sama idea nowej gry narodziła się w reakcji na gigantyczny sukces "Frostgrave'a". Siłą rzeczy, nowy tytuł będzie w wielu miejscach nawiązywał do starego. A w jakich dokładnie?

       Po pierwsze - identyczna będzie mechanika podstawowa. A to oznacza sześć statystyk opisujących podstawowy potencjał ludka: ruch, walkę wręcz, strzelanie, pancerz, żywotność i siłę woli. Powodzenie większości akcji (szczególnie tych związanych z walką) rozstrzyga się rzutem przeciwstawnym: k20 + moja statystyka vs k 20 + statystyka przeciwnika. Kto wyrzucił więcej wygrał. Różnica między wynikami obrazuje skalę sukcesu - na przykład liczbę zadanych obrażeń. 
Figurek w trakcie starcia nie ma zbyt wiele: w wersji podstawowej maksymalnie 10 na gracza. Rozmiar pola rozgrywki też nie jest zbyt duży: 90 na 90 centymetrów. W efekcie daje to bardzo szybkie (około godziny) i napakowane akcją rozgrywki. 
Do tego mnóstwo zróżnicowanych scenariuszy (nawet w typowej, normalnej grze mamy wybór - niszczyć siłę żywą przeciwnika, czy przywłaszczać sobie skarby) i domyślny tryb kampanijny. W efekcie mamy tytuł, który znakomicie nadaje się do gry narracyjnej.

     We wstępnych zapowiedziach wyjawiono, że mechanika się nie zmieni. Niczym na wczasach all-inclusive dostaniemy więc danie z wczoraj, doprawione nowymi przyprawami i podgrzane. Na czym będą więc polegać zmiany?



Dla tych, którzy nie wiedzą, dokąd płyną, żaden wiatr nie jest sprzyjający.

     Zwykłe przesuwanie kawałków plastiku i poturlanie co jakiś czas innym kawałkiem nie wydaje się zbyt pasjonującym zajęciem. Dlatego trzeba dorobić do niego jakąś fabułę, by owe czynności nabrały znaczenia i ładunku emocjonalnego. Jaką historię proponują nam wydawcy w tym wypadku?
Tym razem będzie się ona kręcić wokół tak zwanych "Spadkobierców" albo "Dziedziców". ("heritors"). Co to z jedni? By to zrozumieć, musimy cofnąć się w czasie o jakieś kilkaset lat.

     Z taką bowiem częstotliwością można bowiem napotkać tytułowy Archipelag Duchów czyli setki sezonowych wysp i wysepek. Pomiędzy tymi pojawieniami się, cały archipelag znika z powierzchni morza. W trakcie jego ostatniej dostępności badała go grupa poszukiwaczy przygód. I udało im się znaleźć skarb, jakich mało. Z pozoru była to tylko sadzawka, wypełniona wodą. Tylko zbyt czystą, zbyt krystaliczną jak na warunki parnej i błotnistej dżungli.

      "No to chlup!" pomyśleli śmiałkowi i od razu przeszli do czynu. Okazało się, że nie była to zwykła woda. Nie była to też woda ognista - lecz taka, która obdarza tego, który jej skosztował cudownymi mocami: nadludzką odpornością, zdolnością ukrywania się czy nadnaturalną charyzmą. Czyli w sumie działa podobnie do czystej wódki, ale nie powoduje kaca i można po jej wypiciu prowadzić pojazdy mechaniczne. 


     Nasi podróżnicy, szczęśliwi z nabycia nowych zdolności ruszyli w świat. Przeżyli wiele przygód, w tym erotycznych. A jako że nie stosowali antykoncepcji, spłodzili dzieci, które z czasem spłodziły własne dzieci... Każde kolejne pokolenie dziedziczyło moc swego rodzica, lecz z czasem, gdy pula genów ulegała modyfikacji, coraz bardziej słabły nadnaturalne możliwości, coraz bardziej bolesne było ich stosowanie. 



Oni też odziedziczyli po swoim tacie super moc: "Bycie jednym z najbogatszych ludzi w  Polsce".
     Pojawia się więc powód, by powrócić do Archipelagu Duchów i raz jeszcze odnaleźć Kryształowy Staw. Potomkowie jego pierwszych odkrywców chcą być tak potężni, jak byli ich pra pra pradziadkowie i pra pra prababcie. I tak się szczęśliwie (dla dramaturgii gry) składa, że wyspy znów wypływają na powierzchnię.

       Na tą chwilę już troszeczkę wiadomo, jak będą wyglądać możliwości Spadkobierców od strony mechaniki gry. Przy tworzeniu głównego herosa bandy będzie możliwość wyboru kilku z listy około 30tu specjalnych mocy. Być może oprócz nich będzie istnieć możliwość dopasowania współczynników podstawowych, podobnie, jak miało to miejsce w przypadku kapitana najemników z dodatku "Sellsword". Wystarczy zresztą spojrzeć na wstępne grafiki, mające przedstawiać Spadkobierców. Widać tu wyraźne zróżnicowanie sylwetek, profesji, trybów życia. Możliwe, że ta różnorodność znajdzie odzwierciedlenie w swobodzie, z jaką będzie można skonfigurować bohatera.

     Już co nieco wiadomo o tym, jak będą działać specjalne moce Spadkobierców. Aby aktywować je w trakcie gry, trzeba zapłacić punktami życia, a następnie rzucić kością. Udało się? Wybornie - bohater nadludzkim wysiłkiem uchronił się przed obrażeniami związanymi z upadkiem z 30 metrów. Nie? Too bad. Trzeba odpisać dodatkowe punkty życia. Miejmy nadzieję, że będzie ich sporo, bo w tej grze schodzą jak woda.


Kilku Spadkobierców. mamy tu łuczniczkę-oszczepniczkę, pirata-szermierza, potężną babę ze Szkocji, ninję i bliskowschodniego kupca. Zapewne specjalne zdolności pozwolą na stworzenie właśnie takich postaci. I wielu innych.


Przed wypłynięciem w rejs należy zebrać załogę. 




     We "Frostgrave" akcenty były rozłożone bardzo jasno: głównym bohaterem jest czarodziej. To głównie on zdobywa doświadczenie, rozwija statystyki i zdolności, obwiesza się magicznymi przedmiotami - oraz czasami odnosi rany, nadające mu indywidualizmu. Drugie skrzypce gra uczeń - stażysta. Do tego możemy mieć w drużynie customizowanego kapitana. A reszta to szara masa - klony tego samego łucznika, złodzieja, rycerza, czy poszukiwacza skarbów. 


Kilku czarodziejów z nowej gry. Podobno mają mieć nowe szkoły magii!


       W "Ghost Archipelago" może być nieco inaczej. Oprócz Spadkobierców, do bandy mają dołączyć Strażnicy ("Warden"). To taki wymyślny kryptonim kogoś w rodzaju czarodzieja, czerpiącego swą moc z sił natury. I tam mamy mieć Strażników Ziemi, Wiatru, Zwierząt, Pnączy i Fal. To nie wszystko. Z zapowiedzi wynika, że w załodze pojawią się nawigatorzy, wojownicy i poszukiwacze skarbów. Raczej mało prawdopodobne jest, by każdy ludek mógł mieć indywidualne statystyki, wyposażenie, oraz własne drzewko rozwoju umiejętności; autor w swych notkach blogowych zawsze podkreślał, jak ważna jest dla niego prostota systemu. Stąd też przypuszczam, że możemy mieć do dyspozycji kilka figurek - bohaterów. Resztę będzie zaś stanowić zbieranina zwykłych wyrobników awanturniczego rzemiosła: strzelców, wojowników czy złodziei.


       Jak mamy wyspy, ocean, załogę... to brakuje nam jeszcze tylko statku. We "Frostgrave" były bazy dla bandy. Różnego rodzaju budynki, w których wojacy mogli rozłożyć łupy, zjeść kolację, wyprać skarpetki i uderzyć w kimono. Podlegały one pewnym modyfikacjom (w ograniczonym zakresie). Modyfikacje te dawały mniej lub bardziej istotne bonusy.


     Spodziewam się, że w "Ghost Archipelago" podobną rolę może pełnić statek. A więc będzie można sobie wybrać jakiś model jednostki pływającej, wspomagający określone parametry drużyny. A potem wydawać uzbierane skarby na ulepszenia, dające kolejne bonusy. Nie wydaje mi się jednak, by podręcznik podstawowy miał zawierać zasady do walki statków na morzu. To zbytnio komplikowałoby grę i wymagało zbyt specjalistycznych makiet. Może zostaną takowe zamieszczone w jakimś dodatku?

Sens życia pirata.

       No więc mamy już wszystko, co potrzebna jest do odkrywania, poszukiwanie i łupienia. Ale co konkretnie będzie miała zrobić nasza ekipa? We "Frostgrave" cele misji na ogół były jasne: zdobyć skarby, zdobyć experience - co prowadzi do wzmocnienia głównego bohatera i pośrednio całej drużyny. W podręczniku podstawowym opublikowano kilkanaście scenariuszy, które wprowadzały pewne modyfikacje do pokazanego powyżej schematu. A to trzeba było ubić jakiegoś specjalnego potwora, a to teren gry zachowywał się w sposób nietypowy.

    W dodatkach zamieszczona jeszcze więcej scenariuszy, a nawet kilkuodcinkowe kampanie, mające swój własny, specyficzny cel. A gdzieś, na mglistym horyzoncie, majaczyła możliwość zdobycia zaklęcia Transcendencji. Wymagało ono wielkiego zaawansowania w magicznych sztukach, ale pozwalało czarodziejowi na przeniesienie się do innego planu egzystencji. Czyli ukończenia całej gry zwycięstwem.


Na mapie to miejsce zaznaczono krzyżykiem.


    Informacje zamieszczone nt. "Ghost Archipelago" kładą nacisk na Kryształowy Staw, zawierający magiczną wodę, wzmacniającą moce Spadkobierców. Jak znam życie, nie uda się dotrzeć do niego podczas pierwszej potyczki. Należy raczej nastawić się na walkę o skarby i zmagania z tubylczymi mieszkańcami wysp. Przy czym skarby te nie muszą być tylko złotą biżuterią, dublonami czarodziejskimi artefaktami czy sprzętem. Mogą też przybrać postać wskazówek (kawałki mapy, ryty na ścianach) prowadzących do lokalizacji Kryształowego Stawu. Albo też buteleczek z czarodziejską wodą - by Spadkobierca mógł zgodnie z fluffem levelować pomiędzy scenariuszami. 

I podobnie, jak w oryginale, należy spodziewać się różnorakich scenariuszy i dodatków.

Kwestie klimatu

     Jeżeli wpatrzymy się w ilustracje, to wyraźnie widać, że towarzystwo naszych spadkobierców jest prawdziwie międzynarodowe. Region, w którym będzie toczyć się akcja gry zwany jest południowym oceanem. I faktycznie - przedstawieni na ilustracjach bohaterowie wyglądają jak ludzie pochodzący z krajów leżących nad Oceanem Indyjskim. Podobnie jak "Frostgrave" odwoływał się do klasycznego europejskiego średniowiecza w wydaniu fantasy, ta "Ghost Archipelago" zabierze nas w krainę jedwabiu, wonnych przypraw, kebabów z sosem ostrym i pasożytów przewodu pokarmowego.

      Na okładce widzimy grupę śmiałków otoczoną przez złowrogich wężoludzi. A to oznacza, że pewnie i w tej grze będą występowały niezależne, kierowane przez zasady gry modele. Będą one miały one za zadanie urozmaicić eksplorację i starcie pomiędzy graczami. I można oczekiwać, że stwory te będą wpisywać się w tematykę dżungli i dalekiego wschodu (tak jak każdy potwór z "Frostgrave" był "lodowy", "śnieżny", albo "biały". Tudzież - nieumarły). Ale przeciwnicy nasi raczej nie będą należeć do gatunku homo sapiens (tak by ich eksterminacja nie powodowała wyrzutów sumienia). Zamiast dzikich kanibali może uda się nam napotkać plemię małopoludów - ludojadów? 


Naparzanie się z dzikusami (to znaczy: społecznościami natywnymi) jest passe...


        Zaś bohaterowie i załoga też będą wywodzić się z tego regionu. Northstar będzie miał pretekst do wydania boksu plastików w klimacie indo-arabsko-azjatyckim. Ale jestem niemal pewien, że nie będzie to jedyny oficjalny, koszerny i uznany klimat. We "Frostgrave" można było spokojnie stworzyć bandę w dowolnym klimacie, składającą się z osobników dowolnego gatunku. Ten brak nacisku na korzystanie z firmowych modeli mógł być jednym z powodów popularności systemu. 
Stąd należy się spodziewać dużej ilości fanowskich band: mogą to być wikingowie, konkwistadorzy, gobliny i orki czy samuraje. 

Podnieść kotwicę!

     Oczywiście do premiery gry jeszcze daleko, ale z każdym szybko upływającym tygodniem ów czas będzie się skracał. Jednak już teraz wiadomo, że możemy się spodziewać bezpretensjonalnej, nastawionej na opowiadanie historii rozgrywki o prostych zasadach. Która będzie pretekstem do rozszerzenia kolekcji makiet i palmy, krzaki i ruiny dawno zapomnianych cywilizacji. 

        Kilka miesięcy przed premierą będą pierwsze preordery, przy okazji których jeszcze wyżej zostanie uchylony rąbek tajemnicy. Będziemy mogli sobie pooglądać figurki i dowiedzieć się więcej o zasadach. Ja jednak jestem już teraz wstępnie zainteresowany. Jak czas pozwoli, kupię podręcznik i zrecenzuję tutaj. 
A jeśli chcecie dowiedzieć się czegoś więcej - zajrzyjcie tutaj.


Na razie jednak pozostaje nam przeglądanie internetu w poszukiwaniu nowych wieści o "Ghost Archipelago".


czwartek, 6 października 2016

Frostgrave - najlepszy system we wsi (?).


Disclaimer: Poniższy tekst w żaden sposób nie aspiruje do miana recenzji systemu Frostgrave. I tak nie napiszę nic lepszego niż Karol z bloga najmita.net. Oto recenzja (a w zasadzie kompletny opis!) rozbita na trzy części: pierwszą, drugą i trzecią. To właśnie jest rzetelny opis podstawki do gry. Natomiast w tekście poniżej znajdziecie opinię nt tego systemu. W pierwszej części - raczej pean niż opinię. Po kilku miesiącach ogrania się mój entuzjazm nieco ewoluował. A więc w tytułowym bonusie znajdziecie wrażenia bazujące na blisko roku grania, malowania, kolekcjonowania i obserwowania rozwoju linii wydawniczej.
To tyle, tytułem wstępu. Uprasza się o zapięcie pasów i wyłączenie telefonów komórkowych. Startujemy.








                Gdyby zapytać dwóch wargamerów, jaka gra jest najlepsza, otrzymalibyśmy około 8 odpowiedzi. Jeden lubi ładne figurki, dla innego ważna będzie możliwość uczestnictwa w sportowej rywalizacji, a jeszcze inny nie zaśnie spokojnie, aż nie przeczyta kilkunastu tomów fluffu.
Jak widać, ostateczne rozwiązanie kwestii najlepszego systemu nie jest proste. Niemniej jednak pora odpowiedzieć na tą palącą kwestię i wskazać grę, która góruje zdecydowanie nad pozostałymi produkcjami. Oto lista miażdżących argumentów!


1) Tanio, tanio, tanio, niska cena, w przystępnej cenie.


Jedne z najtańszych figurek na rynku. Co prawda pre-paint, ale na upartego można by dorobić do nich jakieś zasady. Ale na Frostgrave nie wydacie znacznie więcej.

               Na tą chwilę trudno wskazać mi system, który stanowi mniejsze wyzwanie dla portfela. Wiele gier szczyci się niską ceną na wejściu - "Już za 200 zł możesz mieć grywalny zestaw!". Ale Frostgrave bije je wszystkie na głowę, sprzedaje kopa w nery i na do wiedzenia kradnie zegarek! Aby zacząć grać potrzebujemy - reguł, modeli i makiet. Reguły można w Polsce kupić najtaniej już za 36.68 zł (w sklepie google play). A jeśli nie macie sumienia i nie boicie się iść do piekła, może ściągnąć podręcznik z torrentów. Dla tych bardziej wrażliwych na szczęście istnieje możliwość spowiedzi.
                Potem figurki. Ponieważ gra opowiada o przygodach czarodzieja, jego wiernego asystenta oraz bandy najemników, potrzebujemy właśnie takich modeli. Gdyby kupować je u jedynego znanego mi polskiego dystrybutora, to za blister z magikami zapłacilibyśmy około 32 - 35 złotych (na przykład taki elementalista). Do tego pudełko z żołnierzykami pełniącymi rolę zbrojnej obstawy. Kosztuje 108 zeta (sprawdźcie sami). Ale z zawartych w nim figurek złożymy 20 wojaków. A maksymalna liczebność bandy to 10 modeli, z czego 2 to czarodziej i jego uczeń... Łatwo policzyć, że ponad połowa pudełka nadaje się do wtórnego spieniężenia.

2) Czy to możliwe, by może być jeszcze taniej? Ależ tak!


A teraz, zanim przejdziemy do dalszej części tekstu, krótka przerwa na galerię band do Frostgrave. Żadna z nich nie powstała na bazie oryginalnych figurek. Np. ta. Na pewno niejeden czytelnik tego bloga ma już figurki z tego zdjęcia w domu. Źródło.
Wampir i jego nieumarła drużyna. Nigdzie nie jest powiedziane, że członkowie bandy muszą być ludźmi. Źródło.
Mogą być nawet elfami. Źródło.
    

Albo podstępnymi islamistycznymi uchodźcami, którzy uparcie przybywają do Europy, by pozbawić białych ludzi ich pracy, kobiet i zasiłków!  Źródło.



Oto banda w klimacie celtyckim. Źródło. 



Wyobraźnia twórców figurek i graczy nie zna granic. Mamy nawet bandę humanoidalnych zwierzaków. Źródło.
              Jeżeli czytasz te słowa, to prawdopodobnie wydałeś już co najmniej paręset złotych na miniaturowe, plastikowe lub metalowe laleczki. Niewykluczone też, że zmarnowałeś kilkadziesiąt roboczogodzin na ich pomalowanie. I w rezultacie dysponujesz niebagatelną kolekcją miniatur, która wstyd pokazać znajomym i rodzinie - by nie mieli twardych dowodów na zaawansowanie twojego upadku.
                Dobrą stroną tej sytuacji (bo wszystko ma swoją dobrą stronę! Może oprócz dożywocia w meksykańskim więzieniu...) jest fakt, że Twoje wydatki na figurki do Frostgrave'a będą jeszcze mniejsze, niż opisałem to punkcie pierwszym! Otóż wielu ludzi grających w ten system z powodzeniem używa modeli innych producentów - a nawet odwzorowujących nieco inne postaci. Do tej pory obserwowałem ośmiu graczy próbujących podejścia do tego systemu, i tylko dwóch wystawiło firmowe, dedykowanego do tej gry figurki. Pozostali używali analogicznych, już posiadanych ludków z innych systemów - a nawet planszówek. I nikomu to nie przeszkadzało. Co ciekawe - takie podejście nie jest wyrazem polskiej pazerności, co raczej klimatycznego wysmakowania. Na międzynarodowym forum skupiającym fanów tego systemu ze świecą można szukać band robionych z oryginalnych modeli   (to forum to lektura na lata - sprawdź sam(a)).


3) Opanuj zasady w godzinę!



                Większość systemów bitewnych aspiruje do dokładnego odtworzenia prezentowanych realiów. W efekcie najczęściej otrzymujemy udziwnione, nierealistyczne, nieintuicyjne i rozbudowane zasady, liczące sobie co najmniej kilkadziesiąt stron, jeśli nie liczyć reguł specyficznych dla każdej strony konfliktu. A i tak ostatecznie mają się nijak do tego, co mają obrazować.
                Skłamałbym, pisząc, że z Frostgrave'em jest zupełnie inaczej. Niektóre rozwiązania przyjęte w regułach karzą się zastanawiać, co miał w głowie autor, kiedy je pisał. Na przykład - czemu czarodziej zawsze ruszy się pierwszy, a wraz z nim trzy najbliżej stojącego jego figurki? Nie łudźmy się, że znajdziemy sensowną odpowiedź. Natomiast wielką zaletą tych zasad jest łatwość ich przyswojenia. Nie przesadzam - serio, można opanować je w godzinę, zwłaszcza gdy ktoś zgrabnie wytłumaczy. Ale i samemu można dać radę.  I nie chodzi mi tu o ogólny zarys - ale o całokształt - system inicjatywy, ruch, skoki, wspinanie się, walka, strzelanie, czarowanie, składanie składu bandy, zdobywanie doświadczenia. Większość akcji całkowicie rozstrzyga jeden lub dwa rzuty kostką dwudziestościenną!
                Gdy już zaczniesz grać, nie będziesz musiał do każdej potyczki przygotowywać się jak do klasówki z biologii. Obaj gracze mają do dyspozycji identyczny - i niezbyt rozbudowany zestaw żołnierzy.

4) Zaproś do gry kolegę, żonę, dziecko i psa!


- Przecież tu pisze, że nie można się wyteleportować z walki!
- Jest napisane! A poza tym w ogóle nie kapujesz zasad aktywacji!
- Zamknijcie mordy, muszę się skupić! Zapytam się na leadadventure, jak to rozpatrzyć...


                Kolejna przewaga tego systemu nad innymi wynika z poprzednich. Tanie figurki (które możesz już mieć), proste zasady... A więc jest to system wyjątkowo dobry, by zagrać w niego z kimś, kto do tej pory nie miał z bitewniakami nic wspólnego. Albo zawsze chciał spróbować, ale jakoś nigdy nie nadarzyła się okazja. Najłatwiej oczywiście wciągnąć kolegę siedzącego w klimacie, tak jak ty, lubiącego opowieści o czarodziejach, elfach, wojowniczkach odzianych w pancerne stringi i biorącego prysznic raz na tydzień. Ale możesz spróbować zachęcić do zabawy teściową. Zamiast kłócić się z wujkiem o zamach w Smoleńsku - zagrajcie w grę o starciu magów. Wystarczy  kawałek stołu czy podłogi (o wymiarach 36 na 36 cali), kilka makiet - i rodzinny obiad będzie niezapomniany nie tylko z powodu nieświeżego bigosu.
                Reasumując - wybierając Frostgrave - masz szansę większą, niż w przypadku innych gier bitewnych -  że rzeczywiście sobie pograsz.




5) Bo to co najważniejsze w grach - to dobra zabawa.





                Mało co udaje się perfekcyjnie za pierwszym razem. Na przykład nasza ojczyzna - to już trzecia edycja, a sporo by można jeszcze poprawić. Troszeczkę podobnie jest z Frostgrave'em. System jest prosty, ale niektóre kwestie wcale nie są oczywiste. Nie wiadomo, czy odległość między figurkami mierzy się od elementu figurki, czy też od podstawki? Albo zasady czarów - niektóre potrafią być bardzo niejasne i hermetyczne. Wychodzi więc na to, że trudno będzie o dobrą zabawę, jeśli i ty i przeciwnik spotykacie się przy stole po to, by za pomocą zwycięstwa w dziecinnej zabawie kompensować sobie pasmo życiowych porażek.  Ta gra wymaga bowiem gotowości do kompromisu i uczciwego rozstrzygnięcia niejednej spornej kwestii. Ale nawet, gdyby zasady były krystalicznie jednoznaczne, to i tak gra ta średnio nadaje się do szachowych pojedynku. A to z powodu jej nieprzewidywalności. Tutaj szansa na to, że łucznik pokona w walce wręcz zakutego w zbroję rycerza jest większa znacznie większa, niż na przykład w WFB (dowolnej edycji). Dlatego strategia godna Hannibala może być udaremniona przez zwykły pech. Najlepsze, co można w takiej sytuacji zrobić, to traktować zabawę jako zabawę właśnie, i cieszyć się z nieprzewidywanego zwrotu akcji.
                Dużo łatwiej o takie podejście, gdy gra toczy się wśród makiet, które rzeczywiście wyglądają jak ruiny średniowiecznego miasta. Na szczęście - łatwo takowe wykonać, jeszcze łatwiej kupić (ale to zwiększa koszty). Większość graczy wkłada w scenerię więcej wysiłku niż w same figurki.


No i to koniec wywodu. Jasno wyłożyłem, że nie ma gry nad Frostgrave. A jeśli ktoś twierdzi inaczej - pod spodem jest miejsce na propozycje.


... minęło jednak ponad pół roku, i warto dopisać kolejne punkty do tej listy.


6) Living Miniature Game


A przecież to jeszcze nie wszystko!


             Mała gra, wydana w serii indie bitewniaków (np taki jak gra figurkowa o filmach kung-fu) zdobyła niespodziewanie wielką popularność na całym świecie. W ciągu półtora roku funkcjonowania na rynku wypuszczono już cztery dodruki podręcznika podstawowego. A skoro krowa daje dużo mleka, to nuże ją doić! Z dość dużą regularnością ukazują się więc materiały dodatkowe: kampania, dodatek o podziemiach, nowe figurki, nowe wersje starych figurek. A do tego - minidodatki. Czyli króciutkie pdfy za grosze (a dokładnie - około 10 zł) zawierające troszkę zasad i troszkę nowych scenariuszy.
A w dodatku całe to rozwijanie gry odbywa się w subtelny i relatywnie miły sposób. Zamiast praktyk w stylu "Sprzedaj nerkę, żeby kupić nowego super-potwora do swojej armii, bo inaczej nie wygrasz żądnej gry" wydawcy stwarzają możliwość. Jeśli chcesz, możesz  nabyć nowe figurki czy dodatki. Ale wcale nie musisz... Nie są bowiem wcale niezbędne, by cieszyć się grą - czy zapewnić sobie zwycięstwo. Z drugiej strony - fajnie wyglądają i nie kosztują dużo... I jeśli nie wyjdzie nam rzut na silną wolę, ulegamy pokusie i kupujemy. Z tym, że w przypadku tej gry - to właśnie pokusa, a nie chamski przymus.


Żeby nie było jednak tak do końca różowo - Frostgrave posiada też kilka istotnych cech, które można określić mianem:








PLUSY UJEMNE

- 1) Kampanijność


(Prawie) nic tak nie cieszy, jak bohater rozwinięty do 41 levelu. I mało jest rzeczy równie frustrujących , jak jego śmierć na 15 levelu. Szczególnie, gdy nie ma sejwów.

 
             Dla wielu ludzi możliwość rozgrywania kampanii to plus wyłącznie dodatni. Przez kilkanaście rozgrywek przeżywamy emocje niczym w brazylijskiej telenoweli: niespodziewane zgony i niespodziewane zmartwychwstania, długotrwałe budowanie potęgi  i nagły upadek, choroby, operacje i romanse, pojawianie się nowych bohaterów i odchodzenie starych, epickie przygody i zmiany płci... Oczywiście to wszystko jest świetną rzeczą, tak długo jak gramy w stałym gronie. Ale wyobraźmy sobie, że chcemy ustawić się z kimś nowym na pojedynczą potyczkę. I wtedy pojawia się problem dysproporcji w poziomie band. Niby we Frostgrave nie jest on tak duży jak np. w Mordheim. W praktyce mag po 3 wygranych potyczkach i zebraniu po nich skarbów ma dużo większe możliwości niż świeżak. Można oczywiście umówić się na nowe bandy - ale wtedy traci się znaczną część zabawy.


- 2) Mechanika wpływa na taktykę.

           Teoretycznie we Frostgrave potyczkę można skończyć na co najmniej dwa sposoby: kradzież skarbów lub wybicie do nogi bandy wroga. A jak gramy w scenariusz, to dochodzi jeszcze jakiś warunek dodatkowy. No i niby mamy wolny wybór - ale w praktyce, zupełnie nie opłaca się bawić w wynoszenie fantów. Rozsądniejszym wyborem jest uzbroić się po zęby wytłuc wroga, zebrać xpki za zabitych, a potem dopiero skarby (i xpki za znaleziska). Dzięki temu banda awansuje aż miło i śpi na pieniądzach.
          Podobnie ma się sprawa ze szkołami magii. Niby jest ich dziesięć - do wyboru, do koloru. Ale w praktyce 60% bierze elementalistę, którego zaklęcia mają znacznie większe zastosowanie na polu bitwy, niż czary sigilisty.


- 3) Bez makiet ani rusz.

         Zakładam, że termin "skradanka" nie jest obcy moim czytelnikom. Do tego typu gier zaliczyłbym Frostgrave. Cholernie ważne jest w tej grze, by być jak najlepiej osłoniętym od możliwych wrogich ataków. Mieć jak najwięcej murków do chowania się, ścian do wspinaczki i wież do chowania w nich skarbów. Można oczywiście grać na gołym stole, ale wtedy los ma nieco zbyt duży wpływ na wynik starcia. Wygra ten, kto pierwszy wyturla więcej dwudziestek. Na stole zatłoczonym makietami ta 20tka również ma swoją wagę - ale można przeciwstawić jej trochę myślenia taktycznego, ostrożności i planowania.
Jakby tego było mało, to w dodatku wiele scenariuszy wymaga jakichś specjalnych budynków: chatek, wielopiętrowej wieży, postumentów itd...
         A makiety mają to do siebie że mogą być drogie, czasochłonne w wykonaniu albo brzydkie. W każdym z tych wariantów zwiększają koszta zabawy, albo obniżają frajdę. I trzeba ich więcej niż do gry w klimacie bitwy pod Grunwaldem.


- 4) 20! Krytyk!

        I dojeżdżamy do końca wychwyconych wad gry. Teraz jeszcze raz wywołam do tablicy losowość. Można ją chwalić - wszak dzięki niej możliwa jest jakże życiowa sytuacja, że nawet najlepiej przygotowany i przeprowadzony plan może się nie udać z przyczyn losowych. Kostka dwudziestościenna używana w grze daje bowiem wielki rozrzut wyników. I nawet bardzo duży modyfikator do rezultatu nie gwarantuje nam, że uzyskamy sumę wyższą niż przeciwnik. Wszak za każdym razem może wypaść 20, podczas gdy nam uda się wyturlać jedynie 19... I wtedy figurka boleśnie odczuwa tą niewielką (zdawałoby się) nierówność. Jeśli do tego używamy zasad opcjonalnych dotyczących trafień krytycznych i ran - to jest już pozamiatane.
        To, jak się podejdzie do tego typu incydentów w dużej mierze zależy, czy jesteśmy ofiarą pecha czy wybrańcem fortuny. Niestety w tym pierwszym wypadku rozrywka może być mało radosna. Ileż można robić dobrą minę do złej gry? A niestety - trzeba się liczyć z tym, że kości nie będą nam sprzyjać i w pewnym momencie doświadczony mag może umrzeć na śmierć pogryziony przez psa z przeciwnej drużyny.


I to tyle refleksji na dzisiaj. Ale z czasem pewnie pojawią się nowe. Gra wciąż się rozwija, wychodzą nowe dodatki, nowe figurki. Środowisko fanów jest bardzo aktywne, a autor gry utrzymuje z nim świetny kontakt (chociażby za pomocą tego bloga). Być może z czasem Frostgrave zmieni swój charakter i trzeba będzie zweryfikować powyższą listę. Na razie jednak - zachęcam was do poznania tej gry. Jeśli lubicie na wpół rpgowe klimaty, ale bez tych ceregieli z wymyślaniem scenariuszy i rozpisywaniem motywacji npców - Frostgrave zapewne spodoba się wam.