czwartek, 10 listopada 2016

Wielka (?) niewiadoma. Ilu jest bitewniakowców w Polsce?


         
Czyli jakieś 4200 ludzi + auxillia.



      Po kilku recenzjach i tutorialach pora wrócić do tematów ogólnych. Dziś posnuję sobie rozważania o kwestii niszowości figurkowego hobby. To, że tego typu zainteresowania są relatywnie mało popularne to truizm, powtarzany w kółko przez fanów. I w zasadzie mógłbym napisać to samo, tylko ubrać treść w inne słowa, poprzeć kilkoma przykładami - i tym zamknąć temat. Ale moim zdaniem warto jest zastanowić się trochę głębiej. Jak popularne są bitewniaki w Polsce? Ilu jest bitewniakowców w naszym kraju? Na pewno cieszą się mniejszym zainteresowaniem niż piłka nożna i uczestnictwo w imprezach religijnych. I na pewno mają większą grupę fanów niż turkmeńska poezja z nurtu lirycznego egzystencjalizmu. 

         Wszelkie rozważania dobrze jest zaczynać od określenia - o czym właściwie jest mowa, jak rozumiemy dane pojęcia?



Czy jesteś prawdziwym bitewniakowcem? 


           Zacznijmy od próby zdefiniowania "bitewniakowca". Z prawdziwym bitewniakowcem jest jak z prawdziwym Polakiem. Każdy wie, o co chodzi, ale precyzyjne określenie: "kto zacz?" nie należy do rzeczy łatwych. Oczywiście można zacząć od tak ważnych cech jak niedostosowanie społeczne, braki w higienie i wygląda 2/10 (w porywach). Ale lepiej chyba skupić się na czymś, co nazwałbym poziomem zaangażowania w figurki. Chodzi mi o czas, pieniądze i zasoby intelektualne poświęcone na to zainteresowanie. Im więcej tego wszystkiego u konkretnego osobnika - tym wyższy poziom zaangażowania. Zdecydowana większość populacji w naszym kraju znajduje się na poziomie zerowym: grosza nie wydała na figurki, nie spędziła więc nad nimi choćby 5 minut z pędzelkiem - a nawet nie wie o ich istnieniu. 
Zaangażowanie w bitewniaki - 0. Typowy cytat: "Nie mam czasu na pierdoły, ogarniam ASAP!"

Na drugim krańcu skali mamy obsesjonatów którzy mogliby załatać dziurę budżetową, gdyby udało im się sprzedać swoje kolekcje, rozgrali wszerz i wzdłuż setki systemów - bez najmniejszych wątpliwości zasługują na miano trv hard-core fanatic bitewniakowców. I gdzieś między tymi ekstremami mieści się zdecydowana większość fanów. Pytanie brzmi - w którym punkcie skali postawić cezurę, by móc prawomocnie określić kogoś, jako bitewniakowca? To o tyle ważne, że w zależności od definicji - populacja fanów wyjdzie nam większa lub mniejsza.


Zaangażowanie w biteniaki - 5000. Typowy cytat: "W szafie mam 10 razy tyle"

Kogo więc będziemy liczyć? Proponuję postawić raczej wymagania minimalne. Uznajmy więc, że bitewniakowiec to człowiek, który rozegrał przynajmniej jedną grę w dowolnego bitewniaka (czymkolwiek miał by być "bitewniak") z użyciem choć części pomalowanych figurek. Gdyby to był uniwersytet, gdyby ta praca była recenzowana, gdyby był jakiś grant - wypadałoby teraz zrobić precyzyjną skalę, obrazującą poziom zaangażowania, policzyć rozkład w populacji, znormalizować itd. Niestety - to tylko luźna blogowa pisanina, więc tak nieprecyzyjne kryteria muszą nam wystarczyć. Można ustawić je troszkę niżej (wywalić te pomalowane figurki, czy jedną rozegraną grę - i poprzestać na na samym kupnie figurek czy podręcznika. Albo i wyżej: nazywać bitewniakowcami tylko tych, co mają przynajmniej 100 pomalowanych figurek, i regularnie (2 razy na miesiąc) grają i do tego jeżdżą na turnieje.


Rozprawa o metodzie.


Na razie zostaję przy swojej propozycji. Spróbujmy więc przystąpić do liczenia. No i tu zaczynają się schody...
Jak na razie nie ma jeszcze centralnej krajowej ewidencji graczy w figurkowe gry bitewne (w odróżnieniu na przykład od nauczycieli, kierowców, lekarzy, skazanych...) dlatego musimy dojść do sumy bitewniakowców w jakiś inny sposób. Tylko w jaki?

Pierwsze, co nasuwa się na myśl - to policzyć uczestników wszystkich turniejów gier bitewnych. Siłą rzeczy spełniają oni bowiem zaproponowane kryterium. Oczywiście, jeśli ktoś pojechał na kilka turniejów, jest liczony tylko raz. 
Już chyba dostrzegacie kłopoty, jakich nastręcza ta metoda? Po pierwsze - nie każdy gracz jeździ na turnieje. Po drugie: kto miał by to liczyć i sumować? Po trzecie: ludzi wkręcają się w bitewniaki - a potem czasami ich zaangażowanie słabnie. A potem może znowu wzrosnąć. W jakim czasie prowadzić te obserwacje? Rok? Kilka lat? W każdym razie - nie otrzymamy na pewno pełnej sumy. Ale za to podliczając uczestników turniejów przez dajmy na to 3 lata otrzymamy dość precyzyjne dane - o ilości uczestników turniejów. A to już nie mało.


Afterparty na jednym z największych polskich turniejów WFB. Zaistniałe okoliczności znacznie utrudniły pracę ankieterom (w lewym dolnym rogu).


No to może inaczej. Mamy XXI wiek, przez internet można załatwić i spowiedź, i wynajęcie płatnego mordercy. Można więc też użyć tej technologii do zebrania informacji o fanach bitewniaków. Wystarczy stworzyć odpowiedni sondaż, badanie lub ankietę, poumieszczać linki do niej na odpowiednich stronach (sklepy, fora specjalistyczne). A następnie czekać, aż informacje zaczną spływać szerokim strumieniem. W dodatku możemy dowiedzieć się wielu istotnych szczegółów - poznać nie tylko ilość bitewniakowców, ale ich zwyczaje zakupowe, budżet przeznaczany na figsy, ulubione systemy, stan cywilny, numer buta...
Choć pomysł wydaje się karkołomny - tego typu działania są prowadzone. Na przykład tu. Niestety nie znalazłem wyników tego badania. Być może opublikowano je w czasopiśmie, które je przeprowadziło? A być może zostały ukryte w sejfie prezesa, jako wrażliwe dane strategiczne? Wiedząc takie rzeczy, można bowiem bardziej sensownie planować politykę wydawniczą i akcje marketingowe. 
Niestety tego typu ankiety nie są do końca miarodajne. Na każdego respondenta przypada ileś tam osób, które zobaczyły ankietę, ale zwyczajnie ją olały. Zaś ci udzielający odpowiedzi wcale nie muszą podawać prawdy. 


'cause everything sounds better in english.

Ale nawet jeśli są szczerzy, to i tak różnią się od grupy, która zdecydowała spędzić inaczej te kilkanaście minut, które są potrzebne do wypełnienia ankiety. Różnią się właśnie poziomem zaangażowania. Swoimi odpowiedziami nie dają więc pełnego obrazu sytuacji.


         Wydaje się, że istnieje prostszy i szybszy sposób, dający równocześnie bardziej miarodajne informacje. Obejmujący również tych, którzy unikają turniejów i internetowych ankiet jak diabeł święconej wody. Mianowicie - lista klientów sklepów internetowych. Cóż to jest za ogrom danych! Wiemy kto, gdzie i kiedy co kupił. Możemy też wiedzieć nie tylko, czy był zadowolony po fakcie, ale też, czy to zadowolenie przełożyło się na dalsze zakupy (np. figurek do tego systemu). 

        Oczywiście klienci tego typu placówek są niczym pantery: przemierzają czujnie gąszcze sieci w poszukiwaniu najlepszego kąska. I mają wąsy. 
Sprowadza się to do tego, że jedną rzecz kupią w jednym sklepie. A inną już w innym - oferującym lepsze ceny. Dlatego - aby uzyskać pełny obraz, konieczne byłoby zagregowanie wszystkich baz danych aktualnie działających oraz upadłych już sprzedawców. W efekcie będziemy wiedzieli, kto w Polsce w ciągu ostatnich kilku lat poświęcił swoją kasę na zakup figurek. Czyli czegoś, bez czego ciężko zajmować się tym hobby.
I ta metoda ma swoje wady. Nie obejmuje ludzi, którzy kupili ludki z drugiej ręki, za granicą - czy detalicznie. No i przede wszystkim - nie mówi nam, czy kupujący rzeczywiście je rozpakował, pomalował i nimi zagrał - czy też może dał w prezencie swemu synowi, by przekonać go do poparcia swoich zeznań w sprawie rozwodowej. 
Ale gdybyśmy mieli takie informacje - to sądzę, że nie różniłyby się one znacząco od rzeczywistej liczby bitewniakowców w Polsce. 


A jeśli szef nie udostępni danych klientów - zawsze można liczyć na to, że jakaś dobra dusza zrobi to za niego.


     Wygląda na to, że jedyne, co nam pozostaje, to metody szacunkowe. Żadna z wymienionych powyżej nie da nam dokładnej liczby fanów gier bitewnych w Polsce. Podobnie z metodami niewymienionymi: metaanalizą profili na forach dotyczących gier bitewnych czy wyszukiwania słów w google. Jesteśmy więc skazani na metodę japońską: Naoko. Możemy się mniej więcej dowiedzieć, ilu jest bitewniakowców. Mniej - więcej.

        A gdybyśmy tak mieli nieograniczone środki i możliwości? To oczywiście fantazja... Ale kusząca. Wyobraźmy sobie, że cały aparat śledząco-analizujący wielkich i małych agencji wywiadowczych oraz wielkich koncernów medialno-komunikacyjnych (typu Google czy Facebook) zaprzątnięty został w służbę udzielenia odpowiedzi na tytułowe pytanie niniejszego tekstu.
        Zamiast śledzić potencjalnych terrorystów czy analizować zwyczaje zakupowe - agenci, analitycy, algorytmy szukałyby wszelkich danych nt bitewniaków. Pod tym kontem wyłapywane byłyby treści wpisywane w internet, przeglądane strony, rozmowy telefoniczne czy smsy. Ponieważ znaczna większość współczesnej komunikacji odbywa się za pomocą tej czy innej elektroniki. Gdyby móc zebrać wszystkie te dane - mielibyśmy obraz bardzo bliski rzeczywistości.


Oczywiście rządy i korporacje mają ważniejsze rzeczy na głowie. Status quo sam się przecież nie utrzyma.



Ale kto miałby to wszystko liczyć? I po co?

Już wiadomo, że są sposoby, by zebrać wiedzę nie tylko o liczbie polskich bitewniakowców, ale też o ich sympatiach hobbystycznych, wydatkach, stażu, potencjalnych zainteresowaniach. Zebranie ich nie jest tak proste jak pokonanie w wyborach Bronisława Komorowskiego - ale może również przynieść istotne korzyści. Jeśli jakaś firma nie chce powtórzyć losu Games Workshop, które chwaliło się tym, że nie prowadzi badań konsumenckich - to powinna nie naśladować ich również w tej materii. Jeśli wiesz, na co ludzie wydają swoje pieniądze, wiesz też jaki produkt ma szansę na zdobycie ich zainteresowania, sympatii - i wreszcie pieniędzy. 
Oczywistymi kandydatami na do prowadzenia badań nad populacją bitewniakowców są więc firmy: wydawnictwa, sklepy, dystrybutorzy. W ich przypadku wysiłek taki mógłby przełożyć się na konkretne profity. Być może któryś z polskich liderów branży już nas obserwuje?

Ale ta branża jest specyficzna. Dużo bardziej liczy się niej serce, niż szkiełko i oko. Wygląda na to, że sondowanie rynku sprowadza się tu najczęściej do kampanii na tym czy innym kickstarterze. Jeśli ktoś ma zajawkę na jakiś tytuł czy temat: to od ust sobie odejmie, a wyda daną grę. I będzie poświęcał kolejne dni i złotówki ze swego życia, by inni mogli zaznać - i ostatecznie podzielić jego pasji. Między innymi dzięki temu temat gier figurkowych jest dużo ciekawszy, niż na przykład branża proszków do prania czy kosmetyków. Gdyby kierować się wyłącznie badaniami konsumentów - nie jeden projekt nie zostałby zrealizowany. Kto chce kolejnej gry o walkach w kosmosie? Przecież jest już X-wing! 

Kolejną grupą, która mogłaby skorzystać na posiadaniu tego typu informacji są sami bitewniakowcy. Wyobraźmy sobie, że jest strona www, z której możesz się dowiedzieć, ile ludzi gra w figurki w twoim mieście. Jakie gry są wśród nich popularne. Które tytuły zyskują na popularności, które tracą. To byłoby lepsze od lokalizatorów graczy. Te informacje są dostępne również teraz - ale w bardzo rozproszonej postaci. Zbieranie ich jest czasochłonne i niewygodne. 
Ale skoro udało się z 9th Age - może udałoby się i z tego typu projektem? Zobaczylibyśmy, ilu nas jest. Poczuli siłę i czas.
Stowarzyszenie można by założyć, albo fundację. ZUSu nie płacić, wziąć dotację na organizację konwentu...


Zagadka: jaka to armia?


Ale ilu jest bitewniakowców w Polsce. Istnieją pewne przesłanki, by domniemywać, że coraz więcej. Otwierane są nowe sklepy. Wydawane są nowe systemy (zarówno tłumaczenia zagranicznych, jak i rodzime. Zarówno profesjonalne, jak i fanowskie). Powstają nowe firmy produkujące figurki. Coraz więcej ludzi udziela się na forach i facebooku.
Ale nie potrafię podać dokładnej liczby.




czwartek, 3 listopada 2016

Kultyści z Felstad. Recenzja zestawu "Frostgrave cultists".

Oprócz akcji o charakterze rasistowskim i okultystyczno - anarchicznym KKK na trwałe ustalił kanon stylu "na kultystę". Niezależnie od sezonu - w modzie są długie płaszcze i zakrywające twarz kaptury. Modne dodatki to sznury i symbole. 




          Prawdziwi fanatycy, gotowi do popełnienia najgorszych zbrodni na rozkaz manipulującego nimi kapłana, mający za nic życie swoje i cudze - to na szczęście rzadki wyjątek. Jednak grupki tego rodzaju uruchamiają ludzką wyobraźnię od czasów powstania zelotów do współczesnego ISIS.


Wszelkie światy fantastyczne są natomiast wręcz naszpikowane osobnikami i organizacjami, które traktują religię zbyt poważnie. Jeśli więc widzimy postać w obszernym szlafroku, z kapturem przysłaniającym obłęd płonący w oczach, zaciskającą w brudnej dłoni sztylet – wiadomo, że obrazek (lub figurka) przedstawia właśnie kultystę.


Ponieważ w prawie każdym fantastycznym uniwersum mamy kultystów – mamy też mnóstwo odpowiadających im figurek. I dziś zajmę się właśnie tym tematem: figurkami wyprodukowanymi z myślą o grze „Frostgrave” (swoją drogą – świetnej. Możecie przeczytać, co o niej myślę tutaj). Jak do tej pory, firma NorthStar Military Figures wyprodukowała i sprzedaje trzy zestawy plastikowych figurek: żołnierzy, gnolli i kultystów. Na dniach mają ukazać się jeszcze barbarzyńcy.



Jeśli zobaczycie gdzieś takie pudełko, i taki obrazek - to wiedzcie, że jego zawartość jest tematem niniejszej recenzji.




Każdy z tych zestawów charakteryzuje się następującymi cechami:


  • pozwala na złożenie 20 figurek
  • zawiera okrągłe, płaskie podstawki
  • składa się z czterech identycznych wyprasek z szarego plastiku (jakość materiału podobna jak w figurkach produkcji GW, Warlord Games – itp.).
  • kosztują w Polsce około 110 – 120 zł (albo taniej – w zależności od metody kupna)
  • zawierają wiele dodatkowych bitsów pozwalających na znaczną indywidualizację poszczególnych figurek


Dziś będę pisał właśnie o kultystach. Najpierw zdjęcia ramek, a potem omówienie.




Powiedzmy, że to ramka od przodu.
A tutaj ta sama ramka widziana od kuchni strony.




Jak widać, kultyści są przedstawieni w dość dynamicznych pozach – pochylają się biegną, ustawiają się w rozkroku. Przy tym sylwetki te nie przywodzą na myśl pokazu gimnastyki artystycznej, ale raczej normalne funkcjonowanie ludzkiego ciała w tak zwanej „akcji”.

Ich odzienie nadaje się raczej na późną jesień i zimę. Składa się z długich płaszczy, szarawarów, kamizelek i kapturów. To standard - wszak akcja gry toczy się wśród śniegów i lodów.

Jeśli chodzi o główki (moim zdaniem - kluczowy element - w znacznej mierze nadaje figurce charakteru) - to te są zaiste srogie. Po pierwsze - klasyczne kaptury z dziurami na oczy niczym w Ku Klux Klanie. Ale lepsze, bo pozszywane z jakichś łat, z dziwnymi częściami twarzowymi. Po drugie - maski w stylu Zorro - czyli zasłonięte oczy. Idealne dla różnej maści zbirów i złodziei (czyli fundamentu wielu band we Frostgrave). I na koniec - twarze odsłonięte. Rzeźbiarz odwalił kawał dobrej roboty, oddając precyzyjnie nikczemną naturę kultystów. Gęby na pierwszy rzut oka złe i wykrzywione.

A nawet jedna czaszka. Z zestawu tego można bowiem skleić też kilku undeadów: szkieletów i zombiaków. Efekt ten uzyskuje się przez przylepienie odpowiednich główek i rączek do ciał. Powstałe w ten sposób matwiaki różnią się od swych typowych pobratymców tym, że nadal mają na sobie sporo odzienia. Zawsze to jakaś odmiana od typowego przedstawienia potworów tego rodzaju.


No i sprzęt - jak widać - jest tego sporo, ale z drugiej strony - nie za dużo. Trzy bronie ręczne, dwuręczna maczuga, włócznia, kusza, łuk. I osobne dłonie ze sztyletami. Nie złożymy więc - dysponując wyłącznie tym zestawem - regimentu łuczników czy zwykłej piechoty (tym bardziej, że na każdą ramkę przypadają tylko dwie tarcze. Z czego jedna malutka, bardziej przypominająca puklerz). Przy okazji uzbrojenia warto zwrócić uwagę na lewe dłonie z majchrem i łańcuchem. Można je przytwierdzić do lewych ramion - ale tylko po uprzednim odcięciu dłoni pierwotnie tam umieszczonych. A więc wymagają one minimalnego użycia nożyka i kleju.
I na koniec - suweniry ze sklepu "Wyposażenie kultystów". Mieszki, kołczany, kości, kolce czaszki, sztylety. Do doklejenia do pasa czy pleców figurki.

Oczywiście zestaw można wykorzystać zgodnie z przeznaczeniem - czyli posklejać z niego rzeczonych kultystów. W ten sposób uzyskamy bardzo zróżnicowaną bandę, przygotowaną na każdą okazję. I wciąż zostanie nam mnóstwo ciałek, które aż się proszą o alternatywne wykorzystanie. Część z nich zapewne zostanie undeadami, na jakie łatwo się natknąć w czasie przeszukiwania ruin. I nadal zostaną nam elementy, zdatne do sprzedaży lub tworzenia jeszcze innych figurek.


Na szybko - przyszło mi do głowy kilka ról, w których z powodzeniem mogłyby wystąpić większe i mniejsze bitsy z tego zestawu:


- W zasadzie nie potrzeba żadnych specjalnych zabiegów, by skonstruować bandę Cult of the Possessed, występującą w kultowym "Mordheim". A przynajmniej jej ludzkich, niezmutowanych członków.



Wyznawcy chaosu i mutanci, skonwertowani na bazie omawianych kultystów, oraz kilku innych popularnych zestawów. Oto źródło.


- Trochę więcej starań wymagałoby odtworzenie innej wojującej sekty wymyślonej przez specjalistów od kreacji z Games Workshop - czyli gangu (?) Redemtionists z legendarnej Necromundy. O ile ciała i nakrycia głowy pasują bez zastrzeżeń, to większy kłopot sprawiają specyficzne bronie. Miecze i łuki trzeba zamienić na miotacze płomieni, shotguny i spalinowe piły. Na szczęście producent dostrzegł potencjał tego zestawu, i niedługo ma wydać zestaw bitsów pozwalających na bardziej futurystyczne złożenie kultystów.



Tak będą wyglądać te bitsy.


I oto przykładowy kultysta z piłomieczem i pistoletem laserowym.

- Pomiędzy kultem Boga - Imperatora a kłanianiem się Chaosowi ciężko jest czasem zauważyć różnicę. Dlatego też "Frostgrave Cultists" mogą być alternatywą dla wszelkich ludzkich wyznawców chaosu. Wszystko jest kwestią namalowania na ciuchach odpowiednich symboli, wykorzystania odpowiednich bitsów.


- Jak już wspomniałem - z zestawu tego można stworzyć zombie i szkielety. Jeśli mamy na podorędziu więcej czasek i odciętych rąk (oczywiście plastikowych...) - to możemy stworzyć martwiaków, którzy niekoniecznie spędzili dziesiątki lat pod ziemią - ale mogli zatonąć, zamarznąć, czy zostać objedzeni przez insekty - i teraz wstają z martwych.






- Przejdźmy do bardziej przyziemnych klimatów. To, co mamy w pudełku, znakomicie nadaje się do stworzenia figurek różnej maści zbirów, złodziei, rzezimieszków, oprychów i brygantów. Być może wymagają nieco innego uzbrojenia (noże, pałki, pętle, obite metalem rękawice) i akcesoriów (wytrychy, flaszki, łańcuchy, worki), ale same ciała i głowy nadadzą się znakomicie.

Takich undeadów proponuje producent. Jak widać - jest to pewna odmiana w odniesieniu na najbardziej popularnych nieumarłych nudystów.



- Plastikowe figurki do Frostgrave tworzone są w taki sposób, by bitsy z każdego zestawu dały połączyć się z innymi. A że na razie mamy dostępnych kultystów, żołnierzy i gnolli - to mieszając części ze sobą, dostaniemy: bardziej urozmaiconych żołnierzy (bardziej w stylu zbirów); bardziej urozmaiconych kultystów (lepiej wyposażonych i uzbrojonych) oraz coś w rodzaju wilkołaków, zwierzoludzi, mutantów czy psiogłowców.


- Ze względu na to, że ciała kultystów ubrane zostały w długie i luźne szaty, a ich miecze przypominają bardziej szable czy kopesze - można skonstruować na ich podstawie figurki reprezentujące różnej maści arabów, beduinów, nomadów czy innych ludzi pustyni. W zasadzie nie jesteśmy tu ograniczeni jedynie do okresu średniowiecza - moda (oraz wiele innych rzeczy) wśród tego typu społeczności nie zmieniła się jakoś drastycznie przez stulecia. Dlatego odpowiednio skonwertowani mogą być poddanymi sułtana, przeciwnikami Napoleona czy sprzymierzeńcami Lawrance'a z Arabii. Oprócz odpowiednich broni trzeba się oczywiście postarać o głowy odziane w turbany, z zasłoniętymi twarzami. Ale te akurat bitsy stosunkowo łatwo wyrzeźbić samemu.



Pewnie można by wymyślić dla nich wiele, wiele innych zastosowań. Wszak wyobraźnia ludzi konwertujących figurki nie zna granic. Można wykorzystać ich i w systemach skirmishowych - i w taki, gdzie występują zwarte oddziały. Spokojnie odnajdą się w realiach fantasy, historycznych, s-f, steampunkowych czy pulpowych. Jednym słowem - mamy do czynienia z bardzo udaną produkcją. Dość dużo figurek, możliwych do złożenia na różne sposoby - a przy tym łatwe do wycięcia i sklejenia. A do tego mnogości łatwość alternatywnych opcji wykorzystania modeli. A jeśli chodzi o proporcje - to są zachowane. Kultyście nie będą znacznie więksi czy mniejsi, masywni lub chudsi od innych modeli w skali 28 mm. I to wszystko - za umiarkowaną cenę. Nic, tylko kupować, sklejać i malować :).



Z tym malowaniem figurki raczej nie zdobyłyby nagrody na Hussarze. Ale jak widać - można umiejscowić kultystów w realiach XX w. Źródło.





         Na koniec recenzji - kawałeczek na temat fluffu dotyczącego tych figurek. Frostgrave jest jedną z tych gier, których autor uznał, że rozbudowane tło fabularne raczej skomplikuje zabawę, niż ją uatrakcyjni. Dlatego próżno szukać w podręczniku informacji o geografii, historii czy polityce świata, w którym rozgrywa się akcja gry. Nie wiadomo nawet, jak nazywa się ten świat! Przemilczano też kwestie religijne. Wobec tego pojawia się pytanie: jaki kult wyznają kultyści z Frostgrave'a? Sęk w tym, że nie wiadomo.

I nie jest to istotne. Kultyści bowiem pojawili się w grze wraz z kampanią "Thaw of the Lich Lord". Opisane w niej zasady pozwalają magowi na oszukanie ewentualnej śmierci i zostanie liczem (choć niestety nie tytułowym lordem). Takowy ożywieniec raczej nie będzie cieszył się dobrą reputacją, sympatią ludności i świeżym oddechem. I właśnie on (tudzież inny złowrogi nekromanta, potępiony demonolog, dziki wiedźmiarz czy elementalista-podpalcz) otoczy się świtą typów spod równie ciemnej gwiazdy.


Widzicie pana z tyłu? To może być czarodziej, którego poczynaniami pokierujecie. 

Kultysta - łucznik, czy kultysta - łowca skarbów przedstawia bowiem w grze identyczną wartość bojową i punktową jak żołnierz - łucznik czy żołnierz łowca skarbów. Statystyki są te same, historię i fluff opracuj sobie na własną rękę. Różnica polega jedynie na wyglądzie - i płynącym z niego klimacie bandy. Warto tutaj nadmienić, że NorthStar Military Figures wypuścił kilka blisterów z metalowymi kultystami. Możemy mieć więc kultystę rycerza, tropiciela, barbarzyńcę - i tak dalej. Ale tych modeli w rękach nie miałem, więc się nie wypowiem. Zakończę na tym, że zdecydowanie bardziej opłacalne moim zdaniem jest kupno opisanego wyżej zestawu.

czwartek, 27 października 2016

Powrót krula. Recenzja Age of Sigmar General's Handbook.




            
Tym razem pierwszy obrazek nawiązuje bezpośrednio do tematyki tekstu, żeby każdy wiedział, o co chodzi.



     Proszę państwa, w połowie 2015 roku skończył się Warhammer Fantasy Battle. Games Workshop po wielu nieudanych próbach reanimacji systemu postanowił w końcu zarżnąć krowę dającą zgniłe jajka. A zamiast niej fanom zaserwowano zupełnie nowy tytuł, oparty o zupełnie nowe zasady i zupełnie inną filozofię. I nie był to tylko „Betrayal at Calth”.

Powiedzieć, że „Age of Sigmar” nie miał ciepłego przyjęcia w środowisku fanów, to tak, jak powiedzieć że Ukraina zmaga się pewnymi problemami wewnętrznymi. Mówiąc wprost, tytuł spotkał się z falą spontanicznej i nasilonej niechęci. Co można po części zrozumieć. Po pierwsze – mechanicznie i fabularnie gra praktycznie wcale nie łączyła się z WFB. Ponadto – niektóre rozwiązania estetyczne (sigmarines) czy dotyczące zasad (brak punktów) były … powiedzmy „kontrowersyjne”. A do tego nowe nazwy ras. Bez rysunku ciężko było się zorientować, co miałoby znaczyć słowo "orruk"(©). A ponieważ nikt nie wie, o co z nim chodzi - można je opatentować!

Nie ma jednak takiej niechęci, której nie potrafiłaby skruszyć konsekwentnie prowadzona i finansowana machina marketingowa. Część starej gwardii po prostu spróbowała nowej gry: wszak mieli już figurki, zasady były za darmo i liczyły sobie cztery strony. Nic, tylko zaczynać zabawę. Ponadto do akcji włączyli się nowi adepci, nie odstraszani już koniecznością kupienia i pomalowania  60 figurek oraz wykucia na blachę 200 stron zasad - co było do tej pory niezbędne, by stoczyć regulaminową bitwę.

I tak to się toczyło. Po paru miesiącach większość dawnej społeczności fanów pogodziła się ze śmiercią starego battla. Hardcore'owi gracze turniejowi stworzyli sobie lepszą wersję dawnego bitewniaka - "The 9th Age". Ultrasi klimatu próbowali grać w Oldhammera (bo prawdziwy battl skończył się na 3 edycji, reszta to komercha i odcinanie kuponów). Niektórzy zaczęli próbować zupełnie nowych tytułów. Psioczenie na Age of Sigmar stało się znakiem rozpoznawczym niektórych środowisk (np. taki komentarz do zdjęcia figurki: "Pomalowane rewelacyjnie, ale koniecznie zmień podstawkę na prostokątną"). A niezależnie od tego, po cichutku - ale za to systematycznie - rozwijała się społeczność fanów nowego tytułu.


Może nie tak dopracowany jak oryginał, ale za to każdy może się pobawić.


Sam miałem przyjemność uczestniczyć w kilku imprezach, w których główną rolę odgrywał "Age of Sigmar". Tej grze oczywiście daleko do ideału (czego moim zdaniem jej brakuje, przeczytacie w końcówce tekstu) - ale można sobie w nią pograć, nie czując frustracji i bólu głowy. A jeśli zabawa odbywa się w przyjaznym i wyluzowanym towarzystwie - to jest właśnie zabawą, a nie egzaminem z przepisów, geometrii i probabilistyki.
A przy tym sami miłośnicy "Age of Sigmar" nie byli bezkrytyczni wobec tego tytułu. Często domagali się systemu punktowego - i sami zaspokajali tą potrzebę. Napotkałem co najmniej 4 fanowskie propozycje odnośnie tego, jak uzyskać balans gry.


I gdy zbliżał się czerwiec 2016 roku, rozeszła się po internetach wieść, że Games Workshop, mając dobro fanów na uwadze, w łaskawości swojej prośby ich spełni, i podręcznik wyda, system punktów grę turniejową umożliwiających zawierający. Ten news był czymś zupełnie nieoczekiwanym. Nikt (kto znał dotychczasową politykę wydawniczą) nie spodziewał się, że firma zareaguje tak prędko. Ekscytacja i entuzjazm związany z General's Handbook rosły z dnia na dzień... Książkę można było obejrzeć w sklepie - aż przyszedł koniec miesiąca, i kupno jej stało się powszechnie możliwe. Kupiłem i ja. Przeczytałem, z niektórych zasad skorzystałem w realnej grze. A teraz - specjalnie dla Was - recenzja. Z tego, co się rozeznałem w internecie - pierwsza w Polsce.

Mając wstęp za sobą przejdźmy do omówienia samej książki. Zanim zaczniemy ją oglądać, macać i czytać - najpierw trzeba ją pozyskać. I już na etapie zakupu doznajemy pierwszego szoku: rulebook od GW, liczący sobie około 200 stron - za mniej niż 100 złotych?! I to po oficjalnej cenie?! Jak głosi wiekopomne dzieło: "A łyżka na to: nie możliwe!". Tylko 75 peleenów i tomiszcze jest nasze (a przecież można kupić jeszcze taniej).
Całość została powleczona folią, więc małe jest zagrożenie, że pozbawiona twardej oprawy książka zniszczy się w transporcie. Z okładki wita nas logo gry, oraz uśmiechnięty wizerunek Kharr Ghoola Bloodied Masacratora™, dzierżącego swój magiczny topór Th' Ass Akk Gore Grinder© i prowadzącego na spacer krwawego brytana Bhur Rkha Child Devourera®.

To tak na dobry początek. Po usunięciu folii (szkoda, że topór był tylko narysowany. Byłby jak znalazł do rozpakowywania) można nasycić nos aromatem farby drukarskiej. Szybkie przekartkowanie upewnia nas, że mamy do czynienia z typową produkcją GW (w nowym stylu). Duże, wyraźne litery, nie za dużo tekstu - za to mnóstwo klimatycznych (o ile ktoś lubi klimat absurd heroic fantasy występujący w Age of Sigmar) obrazów, grafik i zdjęć. Pierwsze moje wrażenie było jak najbardziej pozytywne; miałem poczucie dobrze wydanych pieniędzy. Pora więc przejść do lektury. Wszak tak akurat książka nie służy tylko do oglądania obrazków.

Po stopce wydawniczej i rozbudowanym spisie treści pora na całkiem spory (strony 1-7) wstęp. Dzięki niemu możemy dowiedzieć się (jakbyśmy nie wiedzieli wcześniej i kupili książkę ze względu na ładną okładkę i niską cenę), o czym będziemy mogli przeczytać w dalszej części.
Autorzy (swoją drogą bardzo skromne osoby - nigdzie nie pada ich nazwisko) tłumaczą, że dzięki tej pozycji czytelnicy będą mogli na wiele sposobów urozmaicić swą zabawę z Age of Sigmar. Przypominają, że zawarte w publikacji reguły to jedynie propozycje - które można przyjąć lub odrzucić. Albo stosować w dowolnym układzie i kombinacji. Najważniejsza ma być przyjemność z gry, a nie rygorystyczne wypełnianie zasad - zwłaszcza, gdy są niejasne lub sprzeczne. Mam wrażenie, że tego typu teksty to wybieg mający uprzedzić krytykę odnośnie niedopracowanych reguł. Nie podoba ci się zasada dotycząca punktów? Zmień ją sobie, to przecież twoja gra...
Na pozostałych stronach tego działu dowiemy się, czym jest Battleplan (Jest scenariuszem. Być może termin "Scenario" był zbyt banalny. Albo niemożliwy do objęcia prawem autorskim). Pokazane i objaśnione zostaną zasady Time of War (zbiorcze zasady dotyczące magii i terenu). No i na koniec dwie strony dywagacji o tym, jak dobrze jest grać na fajnym, ładnie przygotowanym stole z ładnymi, dopracowanymi makietami (oczywiście tymi produkowanymi przez GW).

Gra otwarta.



W Age of  Sigmar możesz grać dowolnymi figurkami w dowolnej kombinacji. Ale przecież nie po to wydano sigamrinsów, żebyś grał Bretonnią czy Tomb Kingami. 

Po tej rozbiegówce wkraczamy we wrota pierwszego rozdziału, noszącego tytuł Open Play (strony 10 - 21). Na początek autorzy serwują nam wstępniak mówiący o tym, że w grze otwartej możemy zrobić wszystko, ogranicza nas jedynie nasza wyobraźnia i zestaw posiadanych miniaturek firmy Citadel. Na szczęście poza powtarzaniem tego frazesu znajdziemy tutaj coś dużo bardziej smakowitego: dwa zestawy różnych zasad do gry na wielu graczy. 

Coalition of Death to nic innego, jak starcie dwóch drużyn. Nie muszą mieć one identycznej liczby graczy, czy figurek. Po prostu - zbieracie się w dwie bandy i gracie.

Nieco bardziej złożoną opcją jest Triumph & Treachery. Tutaj każdy sobie rzepkę skrobie. Czyli w trakcie bitwy słabi wspólnie biją silnego - i kiedy ten zasłabnie, razy przejmuje aktualny lider starcia. W odróżnieniu od reguł na wielu graczy do 8 edycji WFB, te opisane w General's Handbook odznaczają się prostotą i logicznością. Nie ingerują w sztuczny sposób w mechanikę rozgrywki. Co prawda nie ma tutaj żetonów czy kart... ale może pojawią się w przyszłości? Wydaje się, że GW zaczęło zwracać uwagę na potrzeby swojej klienteli.

Uzupełnieniem tego rozdziału jest zestaw 6 scenar... pardon, Battleplan'ów. 2 do gry drużynowej, 4 do Triumph and Treachery. Dzięki nim możemy sobie urozmaicić starcia wieloosobowe. 


Gra narracyjna. 
Potęga, epickość, moc, śmieć i heavy metal!

Dalej jest jeszcze bardziej smakowicie. Przed nami najdłuższy z rozdziałów: Narrative play (strony 24 - 97). Tradycyjnie rozpoczyna się on dwustronicowym wstępniaczkiem zachwalającym uroki wzbogacenia młócki do ostatniego żołnierza o wątki fabularne. Przy czym owo wzbogacenie może przebiegać na wiele bardzo zróżnicowanych sposobów, które są po krótce wymienione i opisane.

A dalej wkraczamy na obszar pełnokrwistych konkretów. Zaczynamy od czterech rozbudowanych Battleplanów. Tym razem wprowadzają one elementy dodatkowe - zwycięstwo jest powiązane z wypełnieniem konkretnego zadania. Albo graczom są przypisane nietypowe armie, o odmiennych możliwościach.

Kolejna propozycja z cyklu "Jak podwyższyć procent klimatu w rozgrywce?" wydaje się być oczywistością dla weteranów battla. Chodzi tu o tzw. armie tematyczne. Czyli nie bierzemy do walki wszystkiego, co zalega nam w pudłach - tylko staramy się skomponować oddział według jakiejś ogólnej idei. Nie chodzi tu tylko o jednolitość rasową, ale też o wspólne zadanie czy wspólne stronnictwo.
Stąd już tylko krok do bitew historycznych. Czyli wybieramy sobie jakiś fragment fluffu i próbujemy go odtworzyć na naszym własnym stole bitwy. Spora część tego rozdziału to dwa skrajnie rozbudowane opisy tego rodzaju starć. Pierwszy to potyczka Stormcastów z Demonami. Dostajemy nie tylko jej "tło historyczne", skład armii i Battleplan do niej - ale też opis i analizę starcia (tura po turze) oraz rozbudowaną galerię.

A potem następuje istny Armageddon. Autorzy serwują nam opis apokaliptycznej bitwy, w której (SPOILER ALERT!) Archaon zabija Nagasha! Jeśli ktoś zasmucił się losem wielkiego latającego kościotrupa, pragnę uspokoić: nie z takich opałów wychodził cało.
W tym wypadku dostaniemy to samo, co w przypadku poprzedniej bitwy - ale WIĘCE, WIĘCEJ WIĘCEJ!!! Wiadra figurek, armie które mogą być dowodzone przez 5 graczy i dziesiątki wielgaśnych zdjęć - kolorowych i klimatycznych do tego stopnia, że nie bardzo wiadomo, co przedstawiają.


Na przykład takie.


Po emocjach z poprzednich kilkunastu stron możemy odpocząć przy lekturze pierwszej opcji dotyczącej grania kampanijnego. Nosi ona tytuł "Path to glory" - i wydała mi się całkiem sympatyczną propozycją, jeśli ktoś lubi klimat i jest w stanie dobrze się bawić przy braku balansu. Chodzi o to, że dawno temu był sobie czempion. W towarzystwie swej wesołej gromadki hulał jak bąk po polu i szukał godnego siebie przeciwnika. Po tradycyjnej wymianie ciosów dostawał punkty chwały oraz rozwijał potencjał własny i swojej drużyny. Przy czym rozwój jest bardzo losowy. A jak zbierze 10 punktów chwały - to zostaje szefem wszystkich szefów i wygrywa.
Oczywiście do tego rodzaju zabawy niezbędna będzie większa grupa dowódców oraz spory zestaw figurek w rezerwie. Pewnym mankamentem jest fakt, że dodane zasady rozwoju band nie obejmują wszystkich ras i stronnictw (nawet tych już istniejących w chwili ukazania się podręcznika). Gracze mają więc wybór - zrobić sobie takie zasady samemu (w oparciu o przykłady) albo grać tym, co opisali autorzy.

Następna opisana opcja - to rozgrywanie kampanii na mapie. Armie biorące w niej udział zmagają się o przejęci kontroli nad określoną ilością terytoriów. W podręczniku mamy zaprezentowaną takową mapę wraz z dokładnymi zasadami kampanii. Nie będę ich tutaj przepisywał. Zaznaczę tylko, że ich największą zaletą i równocześnie największą wadą jest prostota. Każdy gracz w Age of Sigmar ogarnie je w mgnieniu oka. Ale niestety pomijają takie szczegóły jak trasa przemarszu wojsk, utrzymanie trwałej kontroli nad terytorium, przychód, koszty utrzymania armii. Jeśli o mnie chodzi, to wolałbym tego typu zasady, zamiast kilkunastu zdjęć Nagasha. Ale po raz kolejny - jeśli chcę takowych, to muszę jako czytelnik podręcznika - napisać je samemu.

Na szczęście w temacie kampanii autorzy nie powiedzieli jeszcze ostatniego słowa. Opisują bowiem dalej kampanie algorytmowe (tree campaigns). Idea jest następująca - w tego typu rozgrywce bierze udział dwóch graczy. Kampania składa się z kilku scenariuszy (czyli Battleplan'ów). To, który z nich zostanie rozegrany, zależy od wyniku poprzednich starć. Plusem tej części książki jest to, że od razu po przeczytaniu jej można przystąpić do zabawy.

Rozdział o grze narracyjnej zamyka fragment o kampanii matrycowej (matrix campaigns). To dość ciekawa propozycja. Polega ona na tym, że przed bitwą każdy z dwóch przeciwników wybiera w sekrecie jedną z pięciu strategii postępowania swoich wojsk. Może rozkazać im utrzymywać pozycję, szpiegować wroga, próbować obejść go z flanki itp. Następnie porównujemy wybory obu graczy i sprawdzamy odpowiadające mu pole w tabeli. Efekty w nim opisane wpływają na przebieg rozgrywki.

Jak widzicie - jeśli macie ochotę na urozmaicenie rozgrywki poprzez dodanie do niej elementu fabularnego, to nie będziecie zawiedzeni. Rozdział ten proponuje multum pomysłów. Niektóre to tylko luźne propozycje i sugestie. Inne to w pełni rozpisane reguły i scenariusze. Nic, tylko zebrać paczkę kumpli i turlać! Ale przecież przed nami to, na co wszyscy czekali, i bez czego trudno obecnie wyobrazić sobie grę bitewną. Przed nami - punkty!


Gra meczowa. 


Dal tych, którzy nade wszystko cenią balans gry.

Na tym etapie krótki dwustronicowy wstęp nie zaskakuje. Przedostatni z rozdziałów, mieszczący się między stroną 100 a 153 będzie traktował o grze kompetentywnej. Albo turniejowej. Idea tego podejścia jest prosta: każdy z graczy dysponuje armią o porównywalnej sile. I seria pojedynków ma udzielić odpowiedzi na kluczowe pytanie: jak dobrym generałem jest każdy z graczy biorący udział w rywalizacji? 
Pierwszy opisany w tym rozdziale sposób na tego typu zabawę to kampania drabinowa. Ustala się listę graczy, umieszcza się ją na umownej "drabinie". Każda drabina ma zaś to do siebie, że posiada szczyt, środek oraz dół. I w zależności od tego, czy wygrywamy, czy też przegrywamy - nasza pozycja na drabinie zmienia się. 
Tego typu zasady miałyby ułatwiać prowadzenie np. lokalnej ligi.

I wreszcie - rozdział o turniejach i pitched battles. Opisane są tu zasady kompozycji armii: czyli maksymalną i minimalną liczbę oddziałów danego rodzaju. Dodatkowo wyjaśniono kwestie takie ograniczenia przy rzucaniu czarów, automatyczna porażka przy wyrzuceniu jedynki, generowanie dodatkowych ataków czy płacenie punktami za jednostki z rezerwy, czy wzywane za pomocą magii. Jeszcze tylko turniejowe Battleplany i już możemy wreszcie zapoznać się z...

... obszernym battle raportem ze starcia pomiędzy Stormcastami i siłami chaosu. Bitwę stoczono według zasad pitched battles. 

Dalej wreszcie następują punkty. Każda z jednostek do Age of Sigmar ma przypisany typ oddziału oraz wartość punktową. Również bohaterowie imienni czy jednostki wycofane z armii.
Kiedyś puszczę o tym osobny tekst. Dziś powiem tylko, że z punktami w grach bitewnych jest tak, że nie odzwierciedlają adekwatnie wartości danej jednostki w grze. I tak też jest w tym przypadku. Niektóre jednostki są za tanie w stosunku do swojego powera, inne zbyt drogie. Wszystkie te nierówności biorą się nie tyle sytuacji taktycznej, co raczej z zasad zawartych w opisującym daną jednostkę warscrollu (kolejna nazwa własna. Jeśli czytasz tekst o Age of Sigmar, to zakładam, że wiesz, o co chodzi). I przewagę osiągnie ten, kto lepiej opanował te wszystkie triki. Ten, który świetnie orientuje się w zasadach własnej armii - i jeszcze lepiej w zasadach dotyczących armii przeciwnika. Ten, który potrafi wychwycić i wykorzystać potencjalne komba. Pod tym względem mamy do czynienia z klasyczną grą turniejową. A nieadekwatna wycena punktowa sprawi, że poczujemy się zupełnie, jak w starym, dobrym battlu.


Może i turnieje bitewniaków to strata czasu... ale fajnie jest być mistrzem:) Gratulacje!


Zbliżamy się już do końca. W przypadku tej książki jest to rozdzialik o bonusach, które można sobie wybrać lub wylosować, jeśli cała nasza armia jest przypisana do jednego z głównych stronnictw świata Age of Sigmar (Order, Chaos, Destruction i Death). Pomysł mało odkrywczy i mało oryginalny. O tych zasadach najczęściej zapominałem w trakcie rozgrywek.

I już na prawdę na sam koniec - podstawowe zasady do Age of Sigmar. Zajmują cztery strony.
Zamykamy książkę. Pora na jakieś podsumowanie, ocenę wartości podręcznika.



Nie oceniaj książki po okładce.


A tutaj inne podejście do podręcznika dla generałów.

Po lekturze, jak również zagraniu kilku potyczek według proponowanych przez podręcznik zasad nie mogę z ręką na sercu napisać nic innego, jak to, że Games Workshop wydało na prawdę dobry podręcznik. Zawiera on bogactwo różnorakich opcji. Dzięki niemu zabawa w Age of Sigmar nie znudzi się przez długie lata. Opisane zasady są atrakcyjne i łatwe do przyswojenia. Oprawa graficzna zachęca i sprawia, że apetyt na grę rośnie. A do tego ta cena. Gdyby tyle kosztowały podręczniki do bitewniaków czy rpgów - i były wydawane w porównywalnym standardzie, to z pewnością sprzedawałoby się ich o wiele więcej.
Oczywiście książka ma swoje mankamenty, które wymieniałem na bieżąco. Nie każdy z pomysłów jest wystarczająco dopracowany, spora część materiału wygląda, jakby miała tylko nabijać objętość. I do tego te zdjęcia - przez swą kolorystykę rzadko kiedy czytelne. Ale wszystkie te minusy bledną w porównaniu do obfitości i wagi plusów.
Reasumując: jeśli spróbowałeś już gry w Age of Sigmar, spodobało ci się i masz zamiar dalej bawić się tym systemem i do tego towarzyszy ci kilku kumpli o podobnej opinii, to kupno i korzystanie z tego podręcznika będzie niczym wypowiedziana przez żonę propozycja trójkącika, w którym udział obiecała wziąć Scarlett Johansson. 


A potem jeszcze zagra w kości.


Ale czy General's Handbook zmienia istotę gry w Age of Sigmar? Czy czyni z podstawowej wersji zasad lepszego bitewniaka?
Moja odpowiedź brzmi: tak, ale jedynie w małym stopniu.

Samo Age of Sigmar wydaje mi się krokiem do przodu w stosunku do Warhammera Fantasy Battle. Zamiast piekielnie drogiej gry z absurdalnymi i wysoce rozbudowanymi i niezbalansowanymi zasadami, wymagającej mnóstwa czasu, i bardzo losowej - dostaliśmy grę średnio drogą, z absurdalnymi, niezbalansowanymi i średnio rozbudowanymi zasadami, wymagającą średniej ilości czasu i bardzo losową. Jak widać - jest lepiej, ale Age of Sigmar daleko do ideału. Gdyby nie potężne wsparcie marketingowe i towarzysząca grze legenda o jej przodkach - przepadłaby w mrowiu innych produkcji.
Myślę, że gra ta (szczególnie wsparta omawianym wyżej General's Handbook) może dać mnóstwo radości. Szczególnie, gdy stanowi ona pretekst do opowiedzenia za pomocą figurek, makiet i kostek klimatycznej historii. Szczególnie, gdy jest rozgrywana w stałym gronie, lubiącym się gronie. Takim, które podziela określone nastawienie do gry. Lubiący maksowanie rozpisek i dłubanie w kombosach mają setki warscrolli do wyboru. Ci chcący się po prostu spotkać i pogadać przy figurkach - również będą zadowoleni. 
Ale starając się być grą dla każdego, Age of Sigmar nie wybija się pod żadnym względem. Są gry dające lepsze możliwości taktycznego kombinowania. Albo bardziej zbalansowane. Albo bardziej klimatyczne. Albo z ciekawszą i prostszą mechaniką. Albo tańsze i wymagające mniejsze ilości figurek. Albo większej - jeśli ktoś lubi przesuwać setki plastikowych ludzików na stole. 


Age of Sigmar może być twoim pierwszym bitewniakiem. Oby nie był ostatnim.


Age of Sigmar nie jest na pewno złem absolutnym figurkowego świata, jak przedstawiają to niektórzy. Ale jeśli spróbujesz tego tytułu i okaże się, że figurki są dla ciebie - sprawdź, czy nie ma czegoś, co spodoba ci się dużo bardziej. 










czwartek, 20 października 2016

Gott mit uns! - recenzja zestawu Krajowa Piechota Szwedzka


   
Na tym kadrze jest wszystko, co znajdziemy w pudełku: pikinierzy, muszkieterzy, male działko i grupa dowodzenia. Generatorów dymu jednak nie dołączono.

       W ramach poszerzania bitewniakowych horyzontów postanowiłem po raz kolejny bliżej zapoznać się z systemem "Ogniem i Mieczem". Mój pierwszy kontakt z tą grą, dawno, dawno temu, na jednym z pierwszych konwentów Avangarda był mało udany. Prezentacja była zagmatwana, system gry jakiś dziwny... I tak sobie odpuściłem, mimo zainteresowania bitwami XVII wieku.

Na szczęście autorzy nie odpuścili sobie i wytrwale ulepszali swoje dzieło. W efekcie – mamy dziś w pełni rozwinięty system. Na pewno napiszę o nim więcej, gdy tylko pomaluję figurki, kupię podręczniki, zagram w niego i wreszcie lepiej go poznam.

W ostatnim okresie "Ogniem i Mieczem" przypomniało o sobie. Wyzwolony z okowów WFB mogłem przetrzeć długo zamknięte oczy i rozejrzeć się po bitewniakowym światku. I tak wysłuchałem podcastu 3d6, traktującego o "OiM" – który wypadł na tyle dobrze, że postanowiłem skorzystać z okazji, jaka pojawiła się na Warszawskich Targach Książki – i spróbować zagrać raz jeszcze.

Tym razem było znacznie, znacznie lepiej. Widać, że Wargamer nabrał doświadczenia również na polu introgameingu (nieładny, angielski wyraz. Ale alternatywą jest "gra wstępna"). Wszystko było naszykowane, czytelnie opisane – a grę prowadził bardzo sympatyczny i ogarnięty Tomek (zobaczcie sami jak znakomicie sobie radzi ze swoją robotą!) Po takim doświadczeniu, jedyne, co powstrzymało mnie przed kupnem całego zestawu niezbędnego do gry – to fakt, że właśnie byłem na początku mozolnego malowania armii kartagińskiej do Hail Caesar. Niemniej jednak, wielce zachęcony – nabyłem pudełeczko piechoty szwedzkiej. Każda armia zaczyna się bowiem od pierwszej figurki.

Na razie więc – więcej o modelach. Oczywiście jeśli ktoś już miał do czynienia z tym systemem, poniższy tekst będzie dla niego mało odkrywczy. Przygotowałem go raczej z myślą o tych, którzy zjedli zęby na skali 28 mm. I którzy chcieliby teraz spróbować czegoś innego - w innym klimacie i innych proporcjach.


Oto pudełko z zestawem w całej swej okazałości.


        Samo pudełko jest niewielkie i w pierwszej chwili można zachodzić w głowę – jakim cudem mieszczą się w nim aż 43 figurki? Możliwe jest to z dwóch powodów. Po pierwsze – są one wykonane w skali 15 mm. A więc są znacznie mniejsze od typowych 28 mm – zwłaszcza tych w skali heroic. Wojak w tej skali sięga do wysokości uda figurce przedstawiającej człowieka np w WFB. Zachowuje przy tym (mniej więcej) właściwe proporcje. Po drugie – zostały odlane z metalu. A dzięki temu, dostajemy tylko figurki, bez zajmujących przestrzeń ramek. Są one spakowane w woreczki strunowe – w jednym: strzelcy, drugim – pikinierzy. A czym jest pikinier bez piki? Te wykonano z odpowiednio przyciętych kawałków twardego acz cienkiego drutu i spakowano osobno. Trzeci zawiera armatę wraz z załogą, a czwarty coś w stylu grupy dowodzenia. Dla bezpieczeństwa obłożono to wszystko gąbką. Do tego odpowiednie podstawki: dla piechoty plastikowe o wymiarach 2 na 4 cm. Dla grupy dowodzenia jedna: 3 na 4 cm. I jako wspólna podstawka dla armatki, artylerzystów i ich sprzętu – kwadracik 4 na 4 cm. I jako wisienka na torcie – arkusik z naklejkami reprezentującymi sztandar w trzech wersjach.


Zresztą - co ja wam będę pisał. Zobaczcie sobie sami. Nie sfotografowałem podstawek i sztandarów.


        Pierwsze wrażenie (osoby nawykłej do plastików i większej skali) nie jest najlepsze. Figurki są bowiem maciupeńkie – a w dodatku lśnią niemal niczym srebro. A przez to – trudno dostrzec, co dokładnie przedstawiają. Konkretnie – szczegóły ubioru, twarzy wyposażenia są rozmyte i trudno rozpoznawalne. Można rozwiązać ten problem w bardzo prosty sposób. Wystarczy mianowicie nałożyć podkład, i już widać lepiej. Albo pomalować je washem (inkiem, shade'em lub bardzo rozwodnioną farbą). 

       Każdy wie, że przed wyruszeniem w drogę należy zebrać drużynę – a każdy figurkowiec wie, że przed położeniem podkładu trzeba usunąć nadlewki. W tym celu producent zaleca stosowanie pilnika i skalpela. Pilnik znakomicie sprawdził się przy wyrównywaniu spodu podstawek. Sam zaś metal jest na tyle miękki, że skalpel odcina jego nadmiar jeszcze łatwiej, niż gdyby miał ciąć plastik. Ale – co konkretnie odciąć? Co jest nadlewką, a co częścią figurki? Co syfem powstałym przy procesie produkcji, a co zamierzonym przez rzeźbiarza sznurkiem, piórkiem, kawałkiem futra? Jak mocno trzeba docisnąć ostrze, by nie usunąć czegoś, co jest potrzebne? Jak do tej pory pomagała mi dokładność, cierpliwość, delikatność i skupienie wzroku. Ale nie było to wcale łatwe i szybkie zadanie. Szczęście w nieszczęściu – figurki są niewielkie i nie ma tego skrobania dużo. Ostatecznie powiem wam o jeszcze jednej metodzie: nie przejmujcie się za bardzo, że coś zepsujecie. Figurki są małe, zaś w trakcie gry, gdy będziecie patrzyć na stół bitwy z wysokości - drobne mankamenty nie będą istotnym problemem.

           Już można by trząchać puszką z podkładem – ale zostają jeszcze rapiery i pałasze. Każdy jeden majcher obrabianej przeze mnie figurki był wygięty. W transporcie? W produkcji? Czort wie. Sęk w tym, że sztych ma być wyprostowany. A że są to drobniutkie elementy – wcale nie jest trudno je urwać na amen. Przyklejać zaś te drobinki to jeszcze większa katorga. A więc – ostrożność, ostrożność i jeszcze raz ostrożność! A z wyposażeniem artylerzysty (wyciorem, lontem i ubijaczem) jest jeszcze gorzej...

         Wobec opisanej powyżej specyfiki figurek możecie się domyślić, że nie zalecam konwersji. Zabiegi takie, jak zamiana główek, rąk czy modyfikowanie postawy ciała są oczywiście możliwe... Ale jeśli nie masz wielkiego doświadczenia, precyzyjnego uchwytu i odpowiednich narzędzi, to prędzej zepsujesz ludki,niż je urozmaicisz. Bardziej bezpieczne zabiegi to doklejanie bród, wąsów i płaszczy z greenstuffu. I tu przyda się zegarmistrzowska precyzja, ale ryzyko destrukcji jest znacznie mniejsze.


Albo w ogóle dajcie sobie spokój z miniaturkami (?) i poszalejcie w skali 1:1. Takimi jak te z muzeum wojskowości ze Sztokholmu. Tak mniej więcej wyglądali żołnierze odzwierciedleni za pomocą figurek z omawianego zestawu.


            Potem tylko trzeba przykleić piki do rąk pikinierom – i już można podkładować. Banał. Oczywiście może być tak, że nie wszędzie podkład dotrze. W tym wypadku zalecam taki, który da się nałożyć pędzelkiem. 
Samo malowanie też było dla mnie ciekawym doświadczeniem, biorąc pod uwagę moje ubogie wcześniejsze doświadczenia z bitewniakami historycznymi. Choćby taka kwestia jak dobór kolorów. Na pudełku widać jednolite granatowo - niebieskie umundurowanie z białymi detalami. Niczym z parady na Dzień Milicjanta. Ale w rzeczywistość była znacznie bardziej kolorowa. Dowiedziałem się o tym z tego źródła. Okazuje się, że autorzy i fani gry zadali sobie trud dowiedzenia się, nie tylko tego, jakie były zarządzenia dotyczące żołnierskich ciuszków, ale też napisali, co z ich realizacji wynikło. W efekcie powstał poradnik, który dostarcza czytelnikom nie tylko wiedzy modelarskiej, ale też bardzo konkretnych wskazówek malarskich (np: jaką farbą malować kolor bazowych na pończochach?).


A w dodatku klimatycznie wygląda. Na szczęście autor powstrzymał się przed stylizowaniem tekstu na staropolszczyznę. Albo napisania go po łacinie lub szwedzku.

         Przeczytaliśmy poradnik, wiemy co i jak, pędzel w dłoń i do boju! Samo malowanie było ciekawym doświadczeniem. Wbrew małym rozmiarom, figurki obfitują w detale. Takie jak prochownice, pasy, bandolety z przygotowanymi ładunkami. Każdy malarz musi określić, jak bardzo chce się przyłożyć do pracy. Jaki efektowny wygląd chce uzyskać, ile czasu jest gotów poświęcić. Jeśli macie skilla, cierpliwość i ambicję, to z pewnością osiągnięcie więcej, niż ten, kto przygotował figurki do zdjęcia na okładkę zestawu. Ale kolor bazowy pociągnięty rozcieńczonym Nuln Oil też będzie ok.
Oto przykład bardzo fajnego malowania. W wykonaniu skromnego człowieka ukrywającego się pod pseudonimem Corsarii. Więcej jego prac znajdziecie tutaj.

A tu już nie tak ładna praca, ale za to moja własna. I można zobaczyć wszystkie figurki z pudełka.

     Recenzję figurek staram się kończyć podaniem kilku pomysłów na ich alternatywne wykorzystanie. W tym wypadku mocne osadzenie figurek w realiach historycznych, i określona skala sprawiają, że krajowa piechota szwedzka najlepiej sprawdzi się jako zamiennik innej europejskiej piechoty z XVII-go wieku. Nie koniecznie szwedzkiej (ale na pewno w stylu zachodnioeuropejskim) i niekoniecznie krajowej. Dopóki nie zostanie wydana figurkowa wersja rpga Monastyr, to szwedzcy żołnierze z tego zestawu będą mogli występować głównie w grach historycznych. Ewentualnie - w roli ofiar czaru "Zmniejszenie", albo liliputów walczących z Guliwerem w skali 54 mm.

             No i to by w zasadzie było na tyle w tym temacie. Do tej pory z ostrożnością podchodziłem do innych skal, ale mój pierwszy raz, który przeżyłem właśnie ze szwedzkimi żołdakami był bardzo udany. Pomalowanie figurek dało mi sporo satysfakcji. Jeśli do tej pory kusiła was możliwość zapoznania się zarówno z tą linią miniaturek, jak i z grą - zachęcam. Figurki nie są idealne, ale fajnie wyglądają na stole, i stwarzają wrażenie całkiem licznego oddziału za umiarkowane pieniądze. Zaś sama gra może być jeszcze lepsza. O czym mam nadzieję wam napisać, gdy tylko dokładniej ją poznam.